არსებობს თუ არა საქართველოში ბიზნეს ბინადრობის ნებართვა?
ასეთი სახელით - არა. ქართულ კანონმდებლობაში არ არსებობს ცალკე „ბიზნეს ვიზა“ ან „კომპანიის ბინადრობის ნებართვა“. ადამიანი, რომელიც საქართველოში ბიზნესს მართავს ან ფლობს, ბინადრობას ოთხიდან ერთ-ერთი უკვე არსებული საფუძვლით იღებს. პირველი არის სამუშაო ბინადრობის ნებართვა, რომელიც 2026 წლიდან მუშაობის უფლებას ეყრდნობა და იმ პირებსაც მოიცავს, ვინც სამეწარმეო საქმიანობას ეწევა. მეორე არის საინვესტიციო ბინადრობის ნებართვა, არანაკლებ $300 000-ის ინვესტიციისთვის. მესამე არის IT ბინადრობის ნებართვა, რომელიც IT მეწარმეებსაც მოიცავს. მეოთხე კი ქონებით მიღებული ნებართვაა, რომელსაც ბიზნესთან კავშირი არ აქვს, თუმცა მას ხშირად ბიზნესთან ერთად იყენებენ. ქვემოთ თითოეულ მათგანს ცალ-ცალკე, მისი პირობებითა და ვადებით, განვიხილავთ.
რომელი მათგანი გერგებათ, სამ კითხვაზეა დამოკიდებული: რა მოცულობის ინვესტიციას დებთ, იმუშავებთ თუ არა ბიზნესში თავად და რა არის უფრო მყარი საფუძველი, ბიზნესი თუ ქონება. ერთი პასუხი ყველასთვის არ არსებობს: ერთსა და იმავე დამფუძნებელს, ინვესტიციის მოცულობისა და საკუთარი როლის მიხედვით, სხვადასხვა გზა შეიძლება მოერგოს. ეს გვერდი ოთხივე გზას ერთმანეთს ადარებს და განმარტავს იმ პირობებს, რომლებსაც დამფუძნებლები და კომპანიების მფლობელები ყველაზე ხშირად არასწორად აფასებენ.
ოთხი გზა ერთმანეთის გვერდით
| გზა | ძირითადი პირობა | პირველი ვადა | შეგიძლიათ მუშაობა? |
|---|---|---|---|
| სამუშაო ბინადრობის ნებართვა (მეწარმე) | მუშაობის უფლება; შემოსავლისა და კომპანიის ბრუნვის მოთხოვნები | 6 თვიდან 1 წლამდე | დიახ, მუშაობის უფლების საფუძველზე |
| საინვესტიციო ბინადრობის ნებართვა | არანაკლებ $300 000-ის ინვესტიცია, ან $300 000-ზე მეტი ღირებულების ქონება | 5 წელი | დიახ; მფლობელები მუშაობის უფლების მოთხოვნისგან თავისუფლდებიან |
| IT ბინადრობის ნებართვა | IT მეწარმე მცირე ბიზნესის სტატუსით, 2 წლის გამოცდილება IT სფეროში, წელიწადში 25 000 აშშ დოლარი | 3 წელი, ჯამში 12 წლამდე | დიახ, მუშაობის უფლების საფუძველზე |
| ქონებით მიღებული ნებართვა | თქვენს სახელზე რეგისტრირებული ქონება, რომლის ღირებულება $150 000-ს აღემატება | 1 წელი, ყოველწლიური განახლებით | თავისთავად - არა |
სამუშაო ბინადრობის ნებართვა მეწარმეებისთვის
კანონის 15(a) მუხლი სამუშაო ბინადრობის ნებართვას ანიჭებს უცხოელს, რომელმაც შრომითი საქმიანობის უფლება მოიპოვა, ხოლო თავად სააგენტოს აღწერა მოიცავს როგორც შრომით იმიგრანტებს, ისე უცხოელებს, რომლებიც საქართველოში სამეწარმეო საქმიანობას ახორციელებენ. ამ გზით სარგებლობს დამფუძნებელი, რომელიც ქართულ კომპანიას მართავს, და ასევე ის, ვინც ინდივიდუალურ მეწარმედ არის რეგისტრირებული და საქმეს მარტო აწარმოებს. სააგენტო ორ ფინანსურ მოთხოვნას აწესებს:
- პირადი შემოსავალი ყოველთვიურად უნდა შეადგენდეს სულ მცირე საშუალო მომხმარებლის საარსებო მინიმუმის ხუთმაგ ოდენობას, იმ მაჩვენებლის მიხედვით, რომელსაც საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი) აქვეყნებს.
- ბიზნესის ბრუნვა უნდა იყოს წელიწადში არანაკლებ 50 000 ლარი ბიზნესში ჩართულ თითოეულ უცხოელზე, ან 35 000 ლარი საგანმანათლებლო და სამედიცინო დაწესებულებებისთვის, რაც შემოსავლების სამსახურის ცნობით დასტურდება.
საბუთებს შორისაა: დადგენილი ფორმის განცხადება, პასპორტი, საქართველოში კანონიერი ყოფნის დამადასტურებელი დოკუმენტი, დასაქმების ან სამეწარმეო საქმიანობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, შემოსავლის დამადასტურებელი დოკუმენტი ან საბანკო ამონაწერი, ბრუნვის შესახებ ცნობა, ცნობა უცხოელი დასაქმებულების რაოდენობის შესახებ, ფოტოსურათი და მოსაკრებელი 300, 450 ან 600 ლარის ოდენობით, განხილვის სისწრაფის მიხედვით. პირველი ნებართვა ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ვადით გაიცემა. მფლობელებს, რომლებიც საკუთარ კომპანიას დირექტორის რანგში ხელმძღვანელობენ, ასევე მოეთხოვებათ კომპანიასთან დადებული შრომითი ხელშეკრულება, რომელშიც ისინი დირექტორად არიან მითითებულნი; PB Services აღნიშნავს, რომ ამ ხელშეკრულებას სულ მცირე ექვსი თვის მოქმედების ვადა უნდა ჰქონდეს დარჩენილი.
2026 წლის 1 მარტიდან ეს გზა მუშაობის უფლებით იწყება, რომლის შესახებ გადაწყვეტილებაც ცალკე, შრომითი მიგრაციის სისტემის მეშვეობით მიიღება. ანუ თანმიმდევრობა ასეთია: ჯერ მუშაობის უფლება, შემდეგ კი ბინადრობის ნებართვა, და არა პირიქით. ეს პირველი ნაბიჯი განმარტებულია ჩვენს გვერდზე სამუშაო ნებართვის შესახებ 2026 წლიდან.
დასამატებელია გუნდის მიერ: პარტნიორმა იურისტმა უნდა დაადასტუროს, 2026 წლის შრომითი მიგრაციის წესების პირობებში ახლა მთავრობის დადგენილებაშია თუ არა გადატანილი 50 000 ლარის ბრუნვის მოთხოვნა, და როგორ შეუძლია ახლად დაფუძნებულ კომპანიას, რომელსაც თორმეტი თვის ბრუნვა ჯერ არ აქვს, ამ პირობის დაკმაყოფილება.
საინვესტიციო ნებართვა ბიზნესის მეშვეობით
15(h) მუხლი ხუთწლიან ნებართვას სთავაზობს უცხოელს, რომელმაც საინვესტიციო საქმიანობის შესახებ კანონის შესაბამისად საქართველოში არანაკლებ $300 000-ის ინვესტიცია განახორციელა, ისევე როგორც იმ ქონების მესაკუთრეებს, რომლის ღირებულებაც ამ თანხას აღემატება. ბიზნესის ვარიანტისთვის სააგენტო ითხოვს სერტიფიცირებული აუდიტორის დასკვნას, რომელიც ინვესტიციას ადასტურებს, და წერილობით რეკომენდაციას, რომელსაც გასცემს მთავრობის წევრი ან საქართველოს სამი მოქალაქე, რომლებიც ქართული ბიზნესის წარმომადგენლობაზე არიან უფლებამოსილნი. ამის შემდეგ ბიზნესმა ზრდა უნდა აჩვენოს: ყოველწლიურად ნებართვის მფლობელი წარადგენს შემოსავლების სამსახურის ინფორმაციას წლიური ბრუნვის შესახებ, და ნებართვა შეიძლება შეწყდეს, თუ ბრუნვა პირველ წელს 50 000 აშშ დოლარზე, მეორე წელს 100 000 აშშ დოლარზე, ხოლო მესამედან მეხუთე წლამდე 120 000 აშშ დოლარზე დაბალი დარჩება. ხუთი წლის შემდეგ, თუ მეხუთე წელს ბრუნვამ სულ მცირე 120 000 აშშ დოლარი შეადგინა, მფლობელს შეუძლია მიმართოს უვადო ბინადრობის ნებართვის მისაღებად. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, ამ ნებართვის შენარჩუნება ერთჯერად თანხაზე კი არა, ყოველი წლის ბრუნვის შედეგებზეა დამოკიდებული. ორივე ვარიანტი, ინვესტიციაც და ქონებაც, განხილულია ჩვენს გვერდზე საინვესტიციო ბინადრობის ნებართვის შესახებ.
თქვენი კომპანიის საკუთრებაში არსებული ქონება
ბევრი მყიდველი გეგმავს ბინის კომპანიის მეშვეობით ფლობას, საგადასახადო ან მართვის მიზეზებით, და ამავდროულად სურს, რომ იგივე ბინა ბინადრობის ნებართვისთვის გამოიყენოს. ქონების გზა ასე არ მუშაობს. 15(j) მუხლი მოითხოვს, რომ საკუთრების უფლება უცხოელს პირადად ეკუთვნოდეს, ხოლო რეესტრის ამონაწერი, რომელშიც მესაკუთრედ კომპანიაა მითითებული, ამას არ ადასტურებს. თუ ბინა თქვენი ნებართვის საფუძველი უნდა გახდეს, დაარეგისტრირეთ ის საკუთარ სახელზე; თუ მისი ადგილი კომპანიის ბალანსზეა, ბინადრობისთვის სამუშაო ან საინვესტიციო გზას მიმართეთ. სხვა სიტყვებით, ერთი და იგივე ბინა ერთდროულად კომპანიის აქტივიც და თქვენი პირადი ნებართვის საფუძველიც ვერ იქნება.
დასამატებელია გუნდის მიერ: პარტნიორმა იურისტმა უნდა დაადასტუროს, შეიძლება თუ არა $300 000-ის საინვესტიციო მოთხოვნაში ჩაითვალოს იმ კომპანიის საკუთრებაში არსებული ქონება, რომლის ერთადერთი პარტნიორიც განმცხადებელია, და რა საბუთებს მოელის ასეთ შემთხვევაში სააგენტო.
ბიზნესის დაფუძნება
უცხოელს საქართველოში შეუძლია დარეგისტრირდეს ინდივიდუალურ მეწარმედ ან დააფუძნოს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს). თავად რეგისტრაცია ბინადრობას არ ნიშნავს, ხოლო 2026 წლიდან ბიზნესის მართვა ისეთი საქმიანობაა, რომელსაც მუშაობის უფლება სჭირდება, თუ გათავისუფლებული სტატუსი, მაგალითად საინვესტიციო ნებართვა, არ გაქვთ. ასე რომ, რეგისტრაცია და ბინადრობა ორი ცალკე ნაბიჯია და ერთი მეორეს ავტომატურად არ მოსდევს. ბევრი მცირე ბიზნესი მცირე ბიზნესის სტატუსით სარგებლობს: ეს არის ბრუნვის 1%-იანი გადასახადი, რომელიც 3%-მდე იზრდება, როგორც კი ბრუნვა 500 000 ლარს გადააჭარბებს, და ის ვრცელდება იმ საქმიანობებზე, რომლებიც მთავრობას გამორიცხული არ აქვს. თანმიმდევრობას მნიშვნელობა აქვს: ჯერ ბინადრობის გზა აირჩიეთ და მხოლოდ ამის შემდეგ ბიზნესის ის ფორმა, რომელიც ამ გზას დაეხმარება.
ინდივიდუალური მეწარმე თუ კომპანია?
ეს ორი ფორმა ერთმანეთისგან ისე განსხვავდება, რომ ბინადრობაზეც ახდენს გავლენას. ინდივიდუალური მეწარმე თავად თქვენ ხართ, ბიზნესისთვის დარეგისტრირებული: ბრუნვა თქვენია, ხოლო მცირე ბიზნესის სტატუსი, ბრუნვის 1%-იანი ან 3%-იანი გადასახადით, მხოლოდ ისეთ მეწარმეს შეუძლია მიიღოს, რომელიც ფიზიკური პირია. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ცალკე იურიდიული პირია: ბრუნვის მოთხოვნა კომპანიას ყოველ მის მიერ დასაქმებულ უცხოელზე ეხება, მათ შორის თქვენზეც, როგორც დირექტორზე, ხოლო მოგების გადასახადს კომპანია საკუთარი წესებით იხდის. მოკლედ, ფორმის არჩევა განსაზღვრავს, ვისი ბრუნვა შემოწმდება ნებართვისთვის და როგორ დაიბეგრება შემოსავალი. კონსულტანტი, რომელიც მარტო მუშაობს, ხშირად ინდივიდუალური მეწარმის სტატუსით იწყებს; ბიზნესი, რომელსაც პარტნიორები, პერსონალი ან გარე ინვესტორები ჰყავს, როგორც წესი, კომპანიის ფორმას ირჩევს. ორივე შემთხვევაში ბრუნვის შესახებ ცნობას შემოსავლების სამსახური გასცემს, ამიტომ ბუღალტერია პირველივე თვიდან მოწესრიგებული გქონდეთ.
თქვენი ოჯახი ბიზნესის გზაზე
როგორ შემოუერთდება ოჯახი, გზაზეა დამოკიდებული. საინვესტიციო ნებართვა ინვესტორსა და მისი ოჯახის წევრებს ერთად გაიცემა. სამუშაო ბინადრობის ნებართვის შემთხვევაში მეუღლე და შვილები ოჯახის გაერთიანების მიზნით ბინადრობის ნებართვაზე თქვენი ნებართვის საფუძველზე მიმართავენ, და სააგენტო ითხოვს მტკიცებულებას, რომ ოჯახს ყოველთვიურად აქვს შემოსავალი, რომელიც სულ მცირე საარსებო მინიმუმის ორმაგ ოდენობას შეადგენს, ან საბანკო ანგარიშზე შესაბამისი თანხა უდევს. ოჯახის თითოეული წევრი სახელმწიფო მოსაკრებელს იხდის და საკუთარ ბინადრობის ბარათს იღებს. ამიტომ ოჯახთან ერთად გადმოსვლის დაგეგმვისას ჯერ ის გაარკვიეთ, რომელ გზაზე დგახართ თავად, რადგან ოჯახის გზაც სწორედ ამაზეა დამოკიდებული. განცხადებები განმარტებულია ჩვენს გვერდზე ოჯახის წევრების შესახებ.
დამფუძნებლის პირველი წელი, ნაბიჯ-ნაბიჯ
ჩამოდით და დაგეგმეთ
თუ თქვენი მოქალაქეობა ვიზის გარეშე ყოფნის უფლებას იძლევა, ეს დრო გამოიყენეთ იმისთვის, რომ ბიზნესის ფორმა და ბინადრობის გზა ერთად, ერთმანეთთან შეთანხმებით აირჩიოთ.
დაარეგისტრირეთ ბიზნესი
დარეგისტრირდით ინდივიდუალურ მეწარმედ ან დააფუძნეთ კომპანია და გახსენით მისი საბანკო ანგარიში.
მიიღეთ მუშაობის უფლება
ბიზნესის მართვის დაწყებამდე მიმართეთ შრომითი მიგრაციის სისტემის მეშვეობით, თუ გათავისუფლებული სტატუსი არ გაქვთ.
მიმართეთ ბინადრობის ნებართვისთვის
სამუშაო ბინადრობის ნებართვაზე განცხადება შეიტანეთ იმ ვადებში, რომლებიც მუშაობის უფლების შესახებ გადაწყვეტილებას მოსდევს, და დაურთეთ შემოსავლისა და ბრუნვის მტკიცებულებები.
მტკიცებულებები თანდათან დააგროვეთ
ყოველი გაგრძელებისას ბრუნვა და შემოსავალი ხელახლა მოწმდება, ამიტომ ყოველთვიური ჩანაწერები პირველივე დღიდან აწარმოეთ.
რომელი გზა გერგებათ?
- მცირე კომპანიას თავად უხელმძღვანელებთ: სამუშაო ბინადრობის ნებართვა, მუშაობის უფლების მიღების შემდეგ.
- $300 000-ს ან მეტს აბანდებთ: საინვესტიციო ნებართვა, რომელიც მუშაობის უფლების მოთხოვნისგანაც გათავისუფლებთ.
- IT სფეროში მუშაობთ საკუთარი მცირე ბიზნესით: IT ბინადრობის ნებართვა, ყოველ ჯერზე სამი წლით.
- გსურთ ბინადრობა, რომელიც ბიზნესზე არ არის დამოკიდებული: საკუთარ სახელზე რეგისტრირებული ქონება, რომლის ღირებულება $150 000-ს აღემატება, ხოლო მის პარალელურად ბიზნესისთვის ის სამუშაო გზა, რომელიც მას დასჭირდება.
რისკები და გამონაკლისები
- ქონება კომპანიის სახელზე. ის ქონებით მიღებულ ნებართვას საფუძვლად ვერ დაედება.
- ბრუნვა მოთხოვნილზე დაბალია. ბიზნესში ჩართულ თითოეულ უცხოელს 50 000 ლარის ბრუნვა უნდა ედგას ზურგს.
- მუშაობა მუშაობის უფლების მიღებამდე. 2026 წლიდან ბიზნესის რეგისტრაცია მისი მართვის ნებართვას არ ნიშნავს.
- საინვესტიციო ნებართვის ბრუნვის მიზნობრივი მაჩვენებლები. ყოველწლიური ციფრების ვერმიღწევამ შეიძლება ნებართვა შეწყვიტოს.
ხშირი კითხვები
მაძლევს თუ არა კომპანიის რეგისტრაცია ბინადრობის ნებართვას?
არა. რეგისტრაციით ბიზნესი იქმნება, ბინადრობისთვის კი მაინც საჭიროა მე-15 მუხლით გათვალისწინებული ერთ-ერთი საფუძველი, მაგალითად სამუშაო ან საინვესტიციო ნებართვა.
შეუძლია თუ არა ჩემს კომპანიას დამასაქმოს, რათა სამუშაო ნებართვა მივიღო?
დიახ, თუ კომპანია ბრუნვის მოთხოვნას აკმაყოფილებს, თქვენ შემოსავლის მოთხოვნას აკმაყოფილებთ და მას შემდეგ, რაც მუშაობის უფლებას მიიღებთ.
სჭირდებათ თუ არა საინვესტიციო ნებართვის მფლობელებს მუშაობის უფლება?
არა. საინვესტიციო ბინადრობის ნებართვის მფლობელები იმ პირებს შორის არიან, რომლებიც ამ მოთხოვნისგან თავისუფლდებიან.
შემიძლია თუ არა ქონებით მიღებული ნებართვა ბიზნესის მართვას შევუთავსო?
დიახ, მაგრამ ქონებით მიღებული ნებართვა მუშაობის უფლებას არ გაძლევთ. ბიზნესის მხარეს მუშაობის უფლება სჭირდება, თუ გათავისუფლებული სტატუსი არ გაქვთ.
შეუძლია თუ არა ჩემს მეუღლეს ჩემს კომპანიაში მუშაობა?
ოჯახის ნებართვა თქვენს მეუღლეს საქართველოში ცხოვრების საშუალებას აძლევს; კომპანიაში მუშაობა კი 2026 წლის წესებით ცალკე საკითხია, რომელსაც საკუთარი მუშაობის უფლება სჭირდება, თუ რომელიმე გამონაკლისი არ მოქმედებს.
რა ვადით გაიცემა სამუშაო ბინადრობის ნებართვა?
პირველი ნებართვა ექვსი თვიდან ერთ წლამდე მოქმედებს, შემდეგ კი გრძელდება, სანამ პირობები კვლავ სრულდება.
წყაროები
- Law of Georgia on the Legal Status of Aliens and Stateless Persons (Articles 15, 16 and 21), საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, კონსოლიდირებული რედაქცია 2026 წლის 25 ივნისის მდგომარეობით (ნანახია 2026 წლის 13 ოქტომბერი)
- Migration and residence permits: work and investment residence permits, „სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო“ (ნანახია 2026 წლის 13 ოქტომბერი)
- Residency rules: work residence permit in Georgia, PB Services, 2026 წლის 23 იანვარი (ნანახია 2026 წლის 13 ოქტომბერი)
- Subsistence minimum, საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნანახია 2026 წლის 13 ოქტომბერი)
- Tax Code of Georgia (Articles 88-90, small business status), საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 13 ოქტომბერი)
ცვლილებების ისტორია
- - შედარება გამოქვეყნდა უცხოელთა შესახებ კანონის მე-15, მე-16 და 21-ე მუხლების, სააგენტოს მიერ სამუშაო და საინვესტიციო ნებართვებისთვის გამოქვეყნებული ჩამონათვალისა და PB Services-ის საფუძველზე; მას პარტნიორი იურისტი ამოწმებს.