აპოსტილი საქართველოში: რას ადასტურებს სერტიფიკატი და როდის გჭირდებათ

აპოსტილი: უცხოური ოფიციალური დოკუმენტის ერთსაფეხურიანი დამოწმება

აპოსტილი არის ერთიანი სტანდარტული სერტიფიკატი, რომელსაც გასცემს იმ ქვეყნის ორგანო, სადაც ოფიციალური დოკუმენტი შედგა, და რომელიც ადასტურებს ამ დოკუმენტზე არსებულ ხელმოწერას, ხელმომწერის სტატუსს და, თუ დოკუმენტს ბეჭედი აზის, ამ ბეჭედსაც, რათა დოკუმენტი 1961 წლის ჰააგის კონვენციის სხვა მონაწილე სახელმწიფოში საკონსულო ლეგალიზაციის გარეშე იქნეს გამოყენებული.

სამართლებრივი საფუძველია 1961 წლის 5 ოქტომბრის ჰააგის კონვენცია, რომელიც უცხოური ოფიციალური დოკუმენტების ლეგალიზაციის მოთხოვნას აუქმებს (HCCH-ის №12 კონვენცია, მუხლები 2-დან 5-მდე). საქართველომ მიერთების დოკუმენტი 2006 წლის 21 აგვისტოს დეპონირა, ხოლო კონვენცია საქართველოსთვის 2007 წლის 14 მაისიდან მოქმედებს. „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის 55-ე მუხლი ქართველ ნოტარიუსს უფლებას აძლევს, მიიღოს უცხოური დოკუმენტი, თუ ის ლეგალიზებულია ან აპოსტილით არის დამოწმებული, ხოლო მთავრობის №520 დადგენილება იმავე კრიტერიუმს ბინადრობის ნებართვის საქმეებზე ავრცელებს.

სერტიფიკატი თბილისში ისევე გამოიყურება, როგორც ლონდონში ან თელ-ავივში, რადგან ყველა მონაწილე ერთსა და იმავე ნიმუშს იყენებს. განსხვავება შემდეგ ეტაპზე ჩნდება: ქართველი ნოტარიუსები და იუსტიციის სახლი ქართულ ენაზე მუშაობენ, ამიტომ აპოსტილიანი ინგლისური ან ებრაული საბუთი გამოუსადეგარია, სანამ მას დამოწმებული ქართული თარგმანი არ მოიცავს. მყიდველები ამ სიტყვას ხშირად თავისუფლად ხმარობენ ნებისმიერი ოფიციალური შტამპის აღსანიშნავად. ნოტარიუსის ბეჭედი თქვენი ხელმოწერის ქვეშ აპოსტილი არ არის; აპოსტილი ცალკე სერტიფიკატია, რომელიც მოგვიანებით სწორედ ამ ნოტარიუსის ხელმოწერის ნამდვილობას ადასტურებს.

1961 წლის კონვენციის ექვსი მუხლი, რომელიც მყიდველმა უნდა იცოდეს

პირველი მუხლი ერთ ხშირ გაკვირვებას ხსნის. სახლში ხელმოწერილი მინდობილობა კერძო დოკუმენტია, ამიტომ თავისთავად აპოსტილს ვერ მიიღებს. ნოტარიუსი, რომელიც თქვენს ხელმოწერას ესწრება, მას ოფიციალურ დამოწმებას ურთავს, და სწორედ ამ დამოწმებაზე სვამს აპოსტილს კომპეტენტური ორგანო. რა უნდა ეწეროს თავად დოკუმენტში, ამას ჩვენი ლექსიკონის სტატია მინდობილობის შესახებ განიხილავს.

საქართველო კონვენციის 130 მონაწილეს შორის

HCCH-ის სტატუსის ცხრილში, რომელიც 2026 წლის 30 ივნისს განახლდა, 130 ხელშემკვრელი მხარეა ჩამოთვლილი. საქართველო კონვენციას მიერთების გზით შეუერთდა და განაცხადა, რომ ის არ ვრცელდება აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის (სამხრეთ ოსეთის) de facto ხელისუფლების დოკუმენტებზე. გერმანიასთან, საბერძნეთთან და კოსოვოსთან დაკავშირებული პროტესტები, ისევე როგორც იმ ქვეყნების თარიღები, საიდანაც მყიდველების უმეტესობა ჩამოდის, აღწერილია ჩვენს გზამკვლევში აპოსტილი თუ საკონსულო ლეგალიზაცია საქართველოსთვის. ქვეყნის დოკუმენტზე საქართველოსთვის ვარგისი აპოსტილი მხოლოდ იმ დღიდან შეიძლება დაისვას, როცა კონვენცია ამ ქვეყნისთვის ძალაში შედის, ამიტომ ყველაზე ახალ ჩანაწერებს განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება.

მონაწილეებს შეუძლიათ ახალი წევრის მიერთებას პროტესტი გამოუცხადონ, როგორც საქართველომ გააკეთა კოსოვოს შემთხვევაში, ამიტომ სანამ ახლახან შემოსული სახელმწიფოს აპოსტილს დაეყრდნობით, მოძებნეთ, ხომ არ არსებობს საქართველოსთან დაკავშირებული პროტესტი. ზოგიერთ საბუთს საერთოდ არაფერი სჭირდება: 1993 წლის მინსკის კონვენციის მე-13 მუხლი, რომელიც საქართველოსთვის 1996 წლის 11 ივლისიდან მოქმედებს, მისი მონაწილეების სათანადოდ დამოწმებულ დოკუმენტებს რაიმე სპეციალური სერტიფიკატის გარეშე იღებს.

ქართული აპოსტილი ქაღალდზე და ელექტრონული ფორმით

საზღვარგარეთ გასაგზავნ ქართულ ამონაწერს ან სანოტარო აქტს ქართული აპოსტილი სჭირდება, რომელსაც იუსტიციის სამინისტროს „სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო“ გასცემს. აპოსტილის წესის (მთავრობის 2009 წლის №404 დადგენილება) მიხედვით, ის 10 დღის ვადაში გაიცემა, ქართულ და ინგლისურ ენებზე. საფასური 30 ლარიდან იწყება; ვერ დავადასტურეთ, რომ HCCH-ის მიერ 2023 წელს გამოქვეყნებული უფრო სწრაფი ტარიფები 2026 წელსაც მოქმედებს.

2020 წლის ოქტომბერში სააგენტომ UNDP-ისა და გაერთიანებული სამეფოს კარგი მმართველობის ფონდის მხარდაჭერით ელექტრონული აპოსტილი აამოქმედა, და UNDP-ის ცნობით, ამით საქართველო ჰააგის კონვენციის 119 წევრს შორის მე-19 ქვეყანა გახდა, რომელმაც ასეთი სერვისი შემოიღო. განაცხადი sda.gov.ge-ზე ან my.gov.ge-ზე წარედგინება, შედეგი PDF ფაილია, ხოლო მისი ნომრის შემოწმება apostille.cra.ge-ზე შეიძლება, რომელიც მე-7 მუხლით გათვალისწინებული რეესტრის ონლაინ ფორმაა. საქართველოში ყოველწლიურად გაცემული აპოსტილების რაოდენობის შესახებ გამოქვეყნებული მონაცემი ვერ ვიპოვეთ.

აპოსტილის სერტიფიკატის წაკითხვა ველების მიხედვით

ყოველ აპოსტილს, დოკუმენტზე დასმულს თუ ალონჟზე დაბეჭდილს, სათაურად აწერია „APOSTILLE“, მის ქვემოთ კი ფრანგული სტრიქონი „(Convention de La Haye du 5 octobre 1961)“. ქვემოთ მოცემული ათი ველი კონვენციის სანიმუშო სერტიფიკატს მისდევს.

ველები 2-დან 4-მდე აღწერს პირს, რომელმაც ძირითად საბუთს მოაწერა ხელი, ხოლო ველები 5-დან 10-მდე თავად დამოწმებას ეხება. ველი 2 დოკუმენტის ხელმოწერის სტრიქონს შეადარეთ, ველი 3 კი მის ქვემოთ დაბეჭდილ თანამდებობას. ქართულ აპოსტილზე იგივე ველები ქართულად და ინგლისურად არის წარმოდგენილი.

მაგალითი: ბრიტანული ქორწინების მოწმობა თბილისელი ნოტარიუსისკენ მიმავალ გზაზე

ბრიტანელი მყიდველის ნასყიდობის საქმე თბილისში ქორწინების მოწმობას მოითხოვს. გაერთიანებული სამეფო კონვენციას 1965 წლის 24 იანვრიდან იყენებს, ამიტომ საქართველოს საკონსულო ამ პროცესში არ მონაწილეობს.

1. აპოსტილი გაერთიანებულ სამეფოში. მას საგარეო საქმეთა, თანამეგობრობისა და განვითარების ოფისი ურთავს. ველი 2 ასახელებს რეგისტრატორს, რომელმაც ხელი მოაწერა, ველი 3 მის როლს მიუთითებს, ველი 8 კი ბრიტანული რეესტრის ნომერს.
2. თარგმანი საქართველოში. მოწმობაც და აპოსტილიც ქართულად ითარგმნება, რათა ნოტარიუსმა თითოეული ველის წაკითხვა შეძლოს.
3. ნოტარიუსის დამოწმება. ქართველი ნოტარიუსი მთარგმნელის ხელმოწერას ამოწმებს: ერთგვერდიანი თარგმანისთვის 6 ლარი, ხოლო 2-დან 10 გვერდამდე თარგმანისთვის 4 ლარი №507 დადგენილების მიხედვით, 2022 წლის 30 მაისის №272 დადგენილებით შეტანილი ცვლილებების გათვალისწინებით, ამას ემატება 5 ლარის სარეესტრო საფასური და თავად მთარგმნელის ანაზღაურება.

ჯაჭვის ბოლოს აპოსტილს მხოლოდ ერთი რამ აქვს დამტკიცებული: ნამდვილმა რეგისტრატორმა, რეგისტრატორის რანგში მოქმედმა, მოწმობას ხელი ნამდვილი ბეჭდის ქვეშ მოაწერა. ნასყიდობის დღეს წყვილი ჯერ კიდევ დაქორწინებულია თუ არა, ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა მას არ შეუძლია.

ძალაში შესვლის თარიღსაც აქვს მნიშვნელობა. ბანგკოკში მყოფ მყიდველს, რომელიც 2026 წლის ნოემბერში ტაილანდელ ნოტარიუსთან მინდობილობას აწერს ხელს, საკონსულო ლეგალიზაცია დასჭირდება, რადგან ტაილანდისთვის კონვენცია მხოლოდ 2027 წლის 28 თებერვალს შედის ძალაში.

აპოსტილი, ლეგალიზაცია, ნოტარიული დამოწმება და თარგმანი: შედარება

ერთსა და იმავე დოკუმენტზე ხშირად ოთხი პროცედურა გვხვდება და თითოეული განსხვავებულ კითხვას პასუხობს. თუ რომელიმეს გამოტოვებთ ან არასწორი თანმიმდევრობით გაივლით, ქართველმა ნოტარიუსმა შესაძლოა საბუთის მიღება ვერ შეძლოს.

აპოსტილი თარგმანს არასოდეს ანაცვლებს; ეს ეტაპი ახსნილია ჩვენი ლექსიკონის სტატიაში სანოტარო თარგმანის შესახებ. აპოსტილის ონლაინ შემოწმებაც არ წარმოადგენს დამატებით დამოწმებას: ის მხოლოდ იმას ადასტურებს, რომ სერტიფიკატი მე-7 მუხლით გათვალისწინებულ ჩანაწერში არსებობს.

სიტყვა „აპოსტილი“ ხუთ ენაზე

ქართულ ხელშეკრულებებსა და სანოტარო აქტებში იწერება „აპოსტილი“, თავად სერტიფიკატი კი ფრანგულ სათაურს ინარჩუნებს. ხუთივე ფორმა ფრანგული სიტყვიდანაა ნასესხები, ამიტომ მისი ამოცნობა ამ ენებიდან ნებისმიერში ადვილია.

აპოსტილთან დაკავშირებული შეცდომები და გამაფრთხილებელი ნიშნები

• აპოსტილი შიშველ ხელმოწერაზე. კერძო საბუთს ჯერ ნოტარიუსის დამოწმება სჭირდება.
• თარგმნა პირველ რიგში. აპოსტილამდე შესრულებული თარგმანი სერტიფიკატს უთარგმნელს ტოვებს.
• აპოსტილის მიჩნევა შინაარსის მტკიცებულებად. ნამდვილად ხელმოწერილ საბუთში არსებული ცრუ განცხადება მე-5 მუხლს დაუბრკოლებლად გაივლის.
• წევრობის ვარაუდი. არამონაწილე ქვეყნებს, ტაილანდს კი 2027 წლის 28 თებერვლამდე, ლეგალიზაცია სჭირდებათ.
• საბუთები აფხაზეთიდან ან ცხინვალის რეგიონიდან (სამხრეთ ოსეთიდან). საქართველოს განცხადება მათ კონვენციის ფარგლებს გარეთ ტოვებს.
• საკონსულო საბუთები. პირველი მუხლი მათ გამორიცხავს, ამიტომ ჰკითხეთ ქართულ უწყებას, როგორ ეპყრობა ასეთ საბუთს.
• ველ 2-ში მითითებული სახელი, რომელიც ხელმოწერას არ ემთხვევა. საქმის გაგზავნამდე რეესტრი გადაამოწმეთ.

როგორ შევამოწმოთ აპოსტილი, სანამ დოკუმენტი სამშობლოდან გამოვა

1. დაადასტურეთ წევრობა

   HCCH-ის სტატუსის ცხრილში იპოვეთ გამცემი ქვეყანა და მისთვის კონვენციის ძალაში შესვლის თარიღი.

2. დაიწყეთ ოფიციალური დოკუმენტით

   კერძო საბუთის შემთხვევაში ხელმოწერა ჯერ ნოტარიუსს დაამოწმებინეთ.

3. მიმართეთ კომპეტენტურ ორგანოს

   იმ ორგანოს, რომელიც დოკუმენტის შედგენის ქვეყანამ განსაზღვრა.

4. შეადარეთ ველები

   ველი 2 და ველი 3 დოკუმენტზე არსებულ ხელმოწერასა და თანამდებობას უნდა ემთხვეოდეს.

5. მოძებნეთ ნომერი

   ველ 8-ში მითითებული ნომრით გამცემი ორგანოს რეესტრი გადაამოწმეთ.

6. თარგმნეთ საქართველოში

   დოკუმენტი და მისი აპოსტილი ქართულად ერთად ათარგმნინეთ.

ხშირი კითხვები

რას ადასტურებს აპოსტილი?

ხელმოწერას, სტატუსს და ბეჭედს (მუხლი 5), და არა შინაარსს.

რა დროიდან იღებს საქართველო აპოსტილს?

2007 წლის 14 მაისიდან.

რამდენი ქვეყანა იყენებს აპოსტილს?

HCCH-ის მონაცემებით, 2026 წლის 30 ივნისისთვის 130 ხელშემკვრელი მხარე.

შემიძლია თუ არა აპოსტილი დავასმევინო დოკუმენტს, რომელსაც თავად მოვაწერე ხელი?

მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ნოტარიუსი თქვენს ხელმოწერას დაამოწმებს.

აუცილებელია, რომ აპოსტილი ფრანგულ ენაზე იყოს?

მხოლოდ მისი სათაური; ველები შეიძლება გამცემი ორგანოს ენაზე იყოს შევსებული (მუხლი 4).

არსებობს თუ არა საქართველოში ელექტრონული აპოსტილი?

დიახ, 2020 წლის ოქტომბრიდან, და მისი შემოწმება apostille.cra.ge-ზეა შესაძლებელი.

აპოსტილის შემდეგ კიდევ მჭირდება თარგმანი?

დიახ, როგორც დოკუმენტის, ისე აპოსტილის, ქართულ ენაზე.

შეიძლება თუ არა ტაილანდურ დოკუმენტს ახლა საქართველოსთვის აპოსტილი ჰქონდეს?

2027 წლის 28 თებერვლამდე არა; მანამდე საჭიროა ლეგალიზაცია.

წყაროები

1. Convention of 5 October 1961 Abolishing the Requirement of Legalisation for Foreign Public Documents, სრული ტექსტი და სანიმუშო სერტიფიკატი, ჰააგის საერთაშორისო კერძო სამართლის კონფერენცია (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
2. Status table: Apostille Convention, ჰააგის საერთაშორისო კერძო სამართლის კონფერენცია, განახლებული 2026 წლის 30 ივნისს (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
3. Law of Georgia on Notaries, Article 55, ინგლისური ტექსტი, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
4. Launch of Georgia's e-Apostille service, გაეროს განვითარების პროგრამა (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
5. Report on the e-Apostille launch, Agenda.ge, 2020 (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
6. სამართლებრივი დახმარების შესახებ 1993 წლის 22 იანვრის მინსკის კონვენცია, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
7. მთავრობის №507 დადგენილება სანოტარო ტარიფების შესახებ, მუხლი 31, 2022 წლის 30 მაისის №272 დადგენილებით შეტანილი ცვლილებებით, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
8. Instruction on notarial acts, Order No 71 of 31 March 2010, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)

ცვლილებების ისტორია

• 28 ოქტომბერი, 2026 - ლექსიკონის სტატია გამოქვეყნდა HCCH-ის, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნის, UNDP-ისა და Agenda.ge-ის მონაცემებზე დაყრდნობით.