იატაკის გათბობა საქართველოში: წყლის თუ ელექტრო, და რა წესები მოქმედებს

იატაკის გათბობა საქართველოში: მილები ან კაბელები ფეხქვეშ

იატაკის გათბობა სითბოს გამცემი სისტემაა, რომელიც იატაკში ან მის ქვეშ არის ჩაწყობილი: ეს ან მოჭიმვაში ჩადებული წყლის მილებია, რომლებსაც ქვაბი ან თბური ტუმბო კვებავს, ან ელექტრო კაბელები, გამათბობელი მატები თუ ფირები, რომლებიც იატაკს უშუალოდ ათბობს.

ქართველი გამყიდველები პირველ ვარიანტს „წყლის“ სისტემად მოიხსენიებენ, მეორეს კი „ელექტრო“ სისტემად. საქართველოში იატაკის გათბობისთვის ცალკე ნორმა არ არსებობს. სავალდებულოა ზოგადი წესები, რომლებსაც მთავრობის 2021 წლის 13 ივლისის №354 დადგენილება ენერგოეფექტურობის მინიმალური მოთხოვნების შესახებ შეიცავს და რომელიც საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეშია გამოქვეყნებული: იატაკების თბოიზოლაციის მაჩვენებლები, იატაკში ჩაშენებული მილების თბოიზოლაციის მინიმალური სისქე და თითოეული ოთახის ცალკე რეგულირება. ეს წესები მხოლოდ იმ შენობებს ეხება, რომელთა მშენებლობის ნებართვის განცხადება 2022 წლის 30 ივნისის შემდეგ შევიდა, აგრეთვე იმ რეკონსტრუქციის სამუშაოებს, რომლებიც შენობის გარსის 25%-ზე მეტს მოიცავს.

გერმანიიდან ან სკანდინავიიდან ჩამოსულმა მყიდველმა შეიძლება ელოდოს, რომ წყლის სისტემა EN 1264-ის მიხედვით იქნება დაპროექტებული; ეს ევროპული სტანდარტია წყლით მომუშავე ზედაპირული გათბობისთვის. ვერ დავადასტურეთ, რომ საქართველოს EN 1264 ეროვნულ სტანდარტად აქვს მიღებული, ამიტომ ქართულ ბინაში სისტემის ხარისხი იმაზეა დამოკიდებული, რა აირჩია და რა დააფიქსირა წერილობით დეველოპერმა ან მემონტაჟემ. საქსტატის კვლევა შინამეურნეობების ენერგომოხმარების შესახებ იატაკის გათბობას ცალკე არც ითვლის: ქვაბზე მიერთებული იატაკი „ინდივიდუალური ცენტრალური გათბობის სისტემის“ კატეგორიაში ხვდება, ელექტრო იატაკი კი „ინდივიდუალური გათბობის მოწყობილობების“ კატეგორიაში.

რას მოითხოვს №354 დადგენილება გამთბარი იატაკისგან

დადგენილება იატაკის გათბობას სახელით არ ახსენებს, თუმცა მისი სამი წესი განსაზღვრავს, როგორ უნდა მოეწყოს ასეთი იატაკი იმ შენობაში, რომელზეც დადგენილება ვრცელდება. მე-10 მუხლის მე-8 პუნქტი და მე-7 ცხრილი მოითხოვს, რომ იატაკში ჩაშენებულ გათბობის მილებს მინიმუმ 6 მმ სისქის თბოიზოლაცია ჰქონდეს, მაშინ როცა სხვა მილებს, რომელთა შიდა დიამეტრი 22 მმ-მდეა, 20 მმ სჭირდება. მე-10 მუხლის 1-3 პუნქტები სითბოს გამცემებზე მართვის მოწყობილობებს მოითხოვს, თითოეულზე მექანიკური ჩამკეტი სარქველით ან თერმოსტატული რეგულატორით, ხოლო იძულებითი ცირკულაციის წყლის სისტემებში მიწოდების საპროექტო ტემპერატურას 60 °C-ით ზღუდავს და 55/45 °C-ს გვირჩევს. მესამე წესი თავად იატაკს ეხება.

1-ლ ზონაში ბათუმი და ქუთაისი შედის, მე-2 ზონაში თბილისი, მე-3 ზონა კი მთიან ადგილებს მოიცავს, მაგალითად ბაკურიანს; სრული ჩამონათვალი ჩვენს ტერმინშია მოცემული: ცენტრალური გათბობა. რაც უფრო დაბალია რიცხვი, მით უკეთ უნდა იყოს იატაკი იზოლირებული. გაუთბობელი სარდაფის, ავტოსადგომის ან ღია გასასვლელის თავზე მოწყობილი გამთბარი იატაკი სითბოს ქვემოთ კარგავს, თუ ფილა ამ მაჩვენებლებს ვერ აკმაყოფილებს, ამიტომ ავტოსადგომის თავზე, პირველ სართულზე მდებარე ბინის ყიდვისას თბოიზოლაციის ფენის შესახებ კითხვის დასმა ღირს.

ჩვენ მიერ წაკითხულ ტექსტში იატაკის ტემპერატურის ცალკე ზღვარი ვერ ვიპოვეთ. EN 1264 იატაკის ზედაპირის ტემპერატურას მუდმივი ყოფნის ზონაში 29 °C-ით ზღუდავს, კიდის ზონებში (დაახლოებით 1 მ სიგანის ზოლი იატაკიდან ჭერამდე მინის წინ) კი 35 °C-ით, და ეროვნულ წესებს უფრო დაბალი მაჩვენებლების დაწესების უფლებას აძლევს; აწესებს თუ არა ამას რომელიმე ქართული წესი, ვერ დავადასტურეთ.

მოთხოვნები კიდევ უფრო მკაცრდება იმ ნებართვის განცხადებებისთვის, რომლებიც 2029 წლის 30 სექტემბრის შემდეგ შევა: ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს მიერ 2020 წლის კანონის „შენობების ენერგოეფექტურობის შესახებ“ მიმოხილვის თანახმად, ასეთი განცხადებები ნულოვანთან მიახლოებული ენერგომოხმარების შენობებს უნდა ეხებოდეს.

წყლის თუ ელექტრო: ნებართვები და ექსპლუატაციის ხარჯი

უკვე დასრულებულ ბინაში იატაკის გათბობის დამატება ნებართვის საკითხს აჩენს. მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილების მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტი მესაკუთრეს უფლებას აძლევს, ინდივიდუალური სარგებლობის საინჟინრო ქსელები ნებართვის გარეშე შეაკეთოს, ქსელის რეკონსტრუქცია კი იქვე რეკონსტრუქციის ერთ-ერთ სახედ არის დასახელებული. ერთი ბინის შიგნით გათბობის ახალი კონტურის გაყვანა შეკეთებად ჩაითვლება თუ არა, ვერ დავადასტურეთ; სავარაუდოდ, ჩაითვლება, თუ შენობის საერთო ქსელს არ ეხება, მაგრამ იატაკის აყრამდე იკითხეთ.

ორ სისტემას შორის მთავარი სხვაობა ის არის, რას მოიხმარს თითოეული. წყლის სისტემას შეუძლია იმავე გაზის ქვაბით იმუშაოს, რომელიც რადიატორებს ემსახურება, ხოლო მიწოდების დაბალი ტემპერატურა, რომელიც იატაკს სჭირდება, კონდენსაციურ ქვაბებსა და თბურ ტუმბოებს კარგად შეეფერება. №354 დადგენილების მე-12 მუხლის მე-6 პუნქტი ასევე მოითხოვს, რომ 1-ლ და მე-2 ზონებში იმ შენობებში, რომლებსაც გათბობა სჭირდება, გაგრილების გენერატორები რევერსული იყოს და თბური ტუმბოს რეჟიმში მუშაობდეს, ამიტომ ახალ შენობაში შესაძლოა უკვე არსებობდეს სითბოს წყარო, რომელსაც იატაკის კონტურების კვება შეუძლია. ელექტრო სისტემა დენს საყოფაცხოვრებო ტარიფით იხდის, ეს ტარიფი კი თვიური მოხმარების ზრდასთან ერთად საფეხურებად მატულობს.

ვინაიდან ზედა საფეხურზე 1 კვტ.სთ პირველზე დაახლოებით 40%-ით ძვირია, დიდი ფართის ელექტრო იატაკი თვის მთელ დამატებით მოხმარებას ყველაზე ძვირ საფეხურზე გადაიყვანს. ბინის სხვა მიმდინარე ხარჯები აღწერილია ჩვენს გზამკვლევში გაქირავებული ბინის მიმდინარე ხარჯების შესახებ.

სად ჩანს იატაკის გათბობა განცხადებებსა და ხელშეკრულებებში

• განცხადება ss.ge-ზე. იატაკის გათბობისთვის ცალკე ველი არ არსებობს. ეს მახასიათებელი თავისუფალ ტექსტში ჩნდება, როგორც „იატაკის გათბობა“, სასაუბრო „თბილი იატაკი“ ან რუსულენოვან განცხადებებში „тёплый пол“, და შეიძლება ზოგადი „ცენტ. გათბობის“ მონიშვნის მიღმაც იმალებოდეს.
• კარკასის აღწერილობები. თბილისელი დეველოპერი XO თავის მწვანე კარკასს აღწერს, როგორც მოჭიმვას, „ხშირად გათბობის მილებით“, თეთრ კარკასში კი ამ მილებს, როგორც წესი, არ მოიაზრებს, მაშინ როცა Korter თეთრ კარკასს გათბობის შემცველად მიიჩნევს. კარკასულ ბინაში იატაკის გათბობა ჩვეულებრივ სწორედ მოჭიმვაში ჩასხმული მილების სახით ხვდება; ეტაპებს შორის დანარჩენ განსხვავებებს ჩვენი გზამკვლევი შავი, თეთრი და მწვანე კარკასის შესახებ განიხილავს.
• დეველოპერის სპეციფიკაციის დანართი. საძიებელი ფორმულირებაა „მოჭიმვა გათბობის მილებით“ ან „გათბობის მილები რადიატორის წერტილებამდე“. კარგი დანართი ასახელებს ოთახებს, რომლებშიც კონტურები გადის, მილის ტიპს და იმას, შედის თუ არა ფასში კოლექტორი და ოთახის თერმოსტატები.
• ჩაბარების დოკუმენტი. მოჭიმვაში ჩამარხული მილების შემოწმება მოგვიანებით აღარ ხერხდება, ამიტომ მიღება-ჩაბარების აქტში გათბობის წრედის წნევით გამოცდა უნდა აისახოს, როგორც ამას ჩვენი ჩაბარების საკონტროლო სია გირჩევთ.

შიდა აზომვითი ნახაზი, რომელიც 2025 წლის 1 იანვრიდან მთავრობის 2024 წლის 3 ოქტომბრის №315 დადგენილებით მზადდება, იატაკის ფართობს ზომავს, თუმცა არაფერს ამბობს იმაზე, რა დევს მის შიგნით. თუ გათბობა თქვენთვის მნიშვნელოვანია, ის ხელშეკრულების დანართში ან მიღება-ჩაბარების აქტში უნდა ჩაიწეროს.

გამოთვლის მაგალითი: აბაზანის მატი და მთლიანად ელექტრო იატაკი

ეს ჩვენი გამოთვლაა, ზემოთ მოცემული თელმიკოსა და EP Georgia Supply-ის ტარიფებითა და გამათბობლების სავარაუდო სიმძლავრით; რეალური მოხმარება თბოიზოლაციაზე, თერმოსტატსა და ამინდზეა დამოკიდებული. ეს რეალური შემთხვევა არ არის.

აბაზანის მატი. მყიდველი 6 მ² ფართის აბაზანაში, ფილების ქვეშ, ელექტრო მატს აღმოაჩენს. 1 მ²-ზე სავარაუდო 150 W სიმძლავრით ის 0,9 კვტ-ს მოიხმარს. თუ 30 დღის განმავლობაში დღეში 3 საათი იმუშავებს, თვეში 81 კვტ.სთ დაიხარჯება. თუ ეს შინამეურნეობის ერთადერთი მოხმარებაა, თელმიკოს პირველ საფეხურზე დაახლოებით 16,2 ლარი დაჯდება; თუ კი მთლიანად სხვა მოხმარებას დაემატება და უმაღლეს საფეხურზე მოხვდება, დაახლოებით 23,1 ლარი.

მთელი ბინა ელექტრო იატაკზე. 60 მ² ფართის ბინა, რომელიც მთლიანად ელექტრო იატაკით თბება, 1 მ²-ზე სავარაუდო 100 W სიმძლავრით 6 კვტ-ს მოიხმარს. თუ 30 დღის განმავლობაში დღეში 6 საათი იმუშავებს, თვეში 1 080 კვტ.სთ დაიხარჯება. საფეხურების მიხედვით დარიცხვისას, როცა ამ მოცულობის უმეტესი ნაწილი ზედა საფეხურზე მოდის, ანგარიში EP Georgia Supply-სთან დაახლოებით 287 ლარი გამოდის, თელმიკოსთან კი დაახლოებით 291 ლარი, განათების, საჭმლის მომზადებისა და ყველა სხვა ხარჯის გარეშე.

მეორე შემთხვევა კარგად აჩვენებს, რა სწრაფად ადის ელექტრო იატაკი ტარიფის საფეხურებზე. თუ ყველა ოთახში თბილი იატაკი გსურთ, არჩევანის გაკეთებამდე ქვაბზე მიერთებული წყლის კონტურების ექსპლუატაციის ხარჯიც იკითხეთ.

იატაკის გათბობა და მსგავსი ცნებები

ბოლო წყვილი მაშინ ხდება მნიშვნელოვანი, როცა გამყიდველი ამბობს, რომ გამთბარი იატაკი „ნორმებს აკმაყოფილებს“: იკითხეთ, კონკრეტულად რომელ ნორმას, და ხვდება თუ არა შენობა ნებართვის თარიღის მიხედვით №354 დადგენილების მოქმედების ქვეშ საერთოდ.

ტერმინი ხუთ ენაზე

ქართულ სახელშეკრულებო დანართში მოითხოვეთ ოფიციალური ფორმა „იატაკის გათბობა“ სისტემის ტიპთან ერთად, „წყლის“ ან „ელექტრო“, და არა ყოველდღიური „თბილი იატაკი“, რომელიც არაფერს ამბობს იმაზე, თუ როგორ თბება იატაკი.

გამაფრთხილებელი ნიშნები იატაკის გათბობის შეთავაზებაში

• „თბილი იატაკი“ სისტემის ტიპის გარეშე. წყლისა და ელექტრო იატაკის ექსპლუატაცია სრულიად განსხვავებული თანხა ჯდება; ტიპი წერილობით დააფიქსირებინეთ.
• წნევით გამოცდის ჩანაწერი არ არსებობს. როცა მილები მოჭიმვაში უკვე ჩამარხულია, გაჟონვა იატაკის აყრას ნიშნავს.
• თითოეულ კონტურზე არც სარქველია და არც რეგულატორი. იმ შენობებში, რომლებზეც №354 დადგენილება ვრცელდება, თითოეულ სითბოს გამცემს მექანიკური ჩამკეტი სარქველი ან თერმოსტატული რეგულატორი სჭირდება.
• გამთბარი იატაკი ავტოსადგომის ან ღია გასასვლელის თავზე. იკითხეთ, როგორ არის იზოლირებული ქვემოთ მდებარე ფილა.
• „სტანდარტულად“ დასახელებული ფასი 1 მ²-ზე. თბილისისთვის ან ბათუმისთვის მონტაჟის ჩათვლით გამოქვეყნებული ფასი ვერ ვიპოვეთ, ამიტომ წერილობითი შეთავაზებები შეადარეთ.
• იატაკის აყრა უკითხავად. ახალი კონტური შეკეთებად ითვლება თუ რეკონსტრუქციად, ყველა შემთხვევისთვის გარკვეული არ არის.

როგორ შევამოწმოთ იატაკის გათბობა ქართულ ბინაში

1. იკითხეთ სისტემის ტიპი

   წყლის კონტურები თუ ელექტრო კაბელები.

2. იპოვეთ სითბოს წყარო

   ქვაბი, თბური ტუმბო თუ ელექტრომრიცხველი.

3. წაიკითხეთ დანართი

   ოთახები, მილის ტიპი, კოლექტორი და თერმოსტატები.

4. ნახეთ წნევით გამოცდა

   ჩაბარებამდე ჩატარებული, წერილობით დაფიქსირებული.

5. შეამოწმეთ ქვედა ფილა

   თბოიზოლაცია ავტოსადგომის ან ღია სივრცის თავზე.

6. შეაფასეთ ანგარიშები

   ტარიფის საფეხურებით და არა საშუალოთი.

ხშირი კითხვები

არსებობს თუ არა ქართული ნორმა იატაკის გათბობისთვის?

ცალკე ნორმა არა. №354 დადგენილება ზოგად წესებს ადგენს იატაკის თბოიზოლაციის, მილების თბოიზოლაციისა და რეგულირების შესახებ.

რა სისქის უნდა იყოს იატაკის მილების თბოიზოლაცია?

იატაკში ჩაშენებული გათბობის მილებისთვის მინიმუმ 6 მმ, №354 დადგენილების მე-10 მუხლის მე-8 პუნქტის მიხედვით.

დადგენილია თუ არა საქართველოში იატაკის მაქსიმალური ტემპერატურა?

ასეთი ზღვარი ვერ ვიპოვეთ. ევროპული სტანდარტი EN 1264 მუდმივი ყოფნის ზონებისთვის 29 °C-ს ადგენს, მაგრამ საქართველოში მისი მიღება დადასტურებული არ არის.

რომელმა შენობებმა უნდა დაიცვას №354 დადგენილება?

იმ შენობებმა, რომელთა ნებართვის განცხადება 2022 წლის 30 ივნისის შემდეგ შევიდა, და რეკონსტრუქციის სამუშაოებმა, რომლებიც გარსის 25%-ზე მეტს მოიცავს.

რა ჯდება აბაზანის ელექტრო მატის ექსპლუატაცია?

ჩვენი გამოთვლით, 0,9 კვტ სიმძლავრის მატი, რომელიც დღეში 3 საათი მუშაობს, თვეში დაახლოებით 16-დან 23 ლარამდე ჯდება.

მჭირდება თუ არა ნებართვა იატაკის გათბობის დასამატებლად?

ინდივიდუალური სარგებლობის ქსელების შეკეთებას ნებართვა არ სჭირდება; ახალი კონტური შეკეთებად ითვლება თუ არა, ყველა შემთხვევაში დადასტურებული არ არის.

როგორ ახსენებენ განცხადებებში იატაკის გათბობას?

თავისუფალ ტექსტში, როგორც „იატაკის გათბობა“ ან „თბილი იატაკი“; ss.ge-ს ამისთვის ცალკე ველი არ აქვს.

რა ღირს იატაკის გათბობის მონტაჟი 1 მ²-ზე?

თბილისისთვის ან ბათუმისთვის მონტაჟის ჩათვლით გამოქვეყნებული ფასი ვერ ვიპოვეთ; მოითხოვეთ წერილობითი შეთავაზებები.

წყაროები

1. მთავრობის 2021 წლის 13 ივლისის №354 დადგენილება ენერგოეფექტურობის მინიმალური მოთხოვნების შესახებ, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
2. მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილება, მე-4 მუხლი, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
3. მთავრობის 2024 წლის 3 ოქტომბრის №315 დადგენილება შიდა აზომვითი ნახაზების შესახებ, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე
4. EN 1264-3:1997 summary, iTeh-ის სტანდარტების კატალოგი (ნანახია 2026 წლის 28 ოქტომბერი)
5. შინამეურნეობების ენერგომოხმარება, განმარტებები, საქსტატი, 2022
6. What is green frame, XO (ნანახია 2026 წლის 13 ოქტომბერი)
7. New projects in Tbilisi in white frame, Korter (ნანახია 2026 წლის 13 ოქტომბერი)
8. Law of Georgia on Energy Efficiency of Buildings, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტო, განახლებულია 2026 წლის 8 აპრილს

ცვლილებების ისტორია

• 28 ოქტომბერი, 2026 - ლექსიკონის ტერმინი გამოქვეყნდა საქართველოს საკანონმდებლო მაცნის, iTeh-ის სტანდარტების კატალოგის, საქსტატის, XO-ს, Korter-ისა და ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს მონაცემებით.