ქონების შეფასება: ღირებულების შესახებ ხელმოწერილი მოსაზრება, რომელსაც დასახელებული საფუძველი და თარიღი აქვს

ქონების შეფასება (ინგლისურად property valuation) ის პროცესია, რომლის დროსაც შემფასებელი ადგენს, რა ღირს ქონება წინასწარ დასახელებული საფუძვლით, უმეტესად საბაზრო ღირებულებით, კონკრეტული თარიღის მდგომარეობით, შემდეგ კი მიღებულ ციფრს მეთოდთან და მტკიცებულებებთან ერთად ხელმოწერილ შეფასების დასკვნაში აფიქსირებს.

შეფასების შესახებ ზოგადი კანონი საქართველოში ვერ ვიპოვეთ. მასთან ყველაზე ახლოს „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს 2016 წლის 8 ივნისის კანონის მუხლი 28(8) დგას (მაცნე): მან შეფასების კანონპროექტის შემუშავება დაავალა და იმ კანონის ამოქმედებამდე დროებითი წესები დაადგინა. დანარჩენი მიზანზეა დამოკიდებული: ბანკები ეროვნული ბანკის 2018 წლის 14 მაისის №84/04 ბრძანებას მიჰყვებიან, ბინადრობის ნებართვისთვის კი სერტიფიცირებული შემფასებელია საჭირო, ისეთი ორგანოდან, რომელიც აკრედიტაციის ცენტრმა აკრედიტა (ამას მუხლი 15(j) ადგენს „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონში).

თუ თქვენს ქვეყანაში შემფასებლებს სახელმწიფო მარეგულირებელი ლიცენზიას აძლევს, აქ ასეთ ლიცენზიას ნუ მოძებნით: დასკვნაზე ხელის მოწერის უფლებას აკრედიტებული ორგანოს სერტიფიკაცია იძლევა. ციფრი ერთი შემფასებლის აზრია ერთ კონკრეტულ თარიღზე და არა გადახდილი ან მოთხოვნილი ფასი. თავად საფუძველს ლექსიკონის სტატია საბაზრო ღირებულება ხსნის.

მუხლი 28(8) აუდიტორული და საშემფასებლო პროფესიების ერთმანეთისგან გამიჯვნას ისახავდა მიზნად. საშემფასებლო საქმიანობის შესახებ საკანონმდებლო აქტის შემუშავების თავდაპირველი ვადა 2017 წლის 31 დეკემბერი იყო; 2017 წლის 14 დეკემბრის №1734 კანონმა ის 2018 წლის 31 დეკემბრამდე გადაწია, 2018 წლის 22 დეკემბრის №4109 კანონმა კი (მაცნე) 2019 წლის 1 ივლისამდე. ეს პუნქტი 2026 წლის 1 აპრილის კონსოლიდირებულ ვერსიაშიც უცვლელად დგას.

2026 წლის 1 ნოემბრისთვის საშემფასებლო საქმიანობის შესახებ მიღებული კანონი ვერც მაცნეზე ვნახეთ და ვერც ინტერნეტში, თუმცა მის არსებობას ბოლომდე ვერ გამოვრიცხავთ. 2023 წლის ივნისიდან გამოქვეყნებული იყო USAID-ის დაფინანსებით დაგეგმილი კვლევა, რომელიც შეფასების რეგულირების კანონპროექტის ხარჯებსა და სარგებელს აანალიზებდა; რით დასრულდა, უცნობია. მანამდე მოქმედებს ქვემოთ მოცემული დროებითი წესები.

საშემფასებლო საქმიანობის დროებითი წესები „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ კანონი, მუხლი 28(8), 2026 წლის 1 აპრილის ვერსია
ქვეპუნქტირას ადგენს
ა) ზედამხედველობააკრედიტაციის ცენტრი შემფასებელთა სერტიფიკაციის ორგანოებს აკრედიტაციას ანიჭებს და მათ მონიტორინგს ახორციელებს
ბ) სტანდარტებიIVSC-ის წევრი აკრედიტებული ორგანოები შეფასების საერთაშორისო სტანდარტების ქართულ ვერსიას ხელმისაწვდომს ხდიან
გ) ვის შეუძლია ხელის მოწერასაშემფასებლო მომსახურებას მხოლოდ ის პირი გასწევს, რომელშიც სერტიფიცირებული შემფასებელი მუშაობს; „შეფასების ანგარიშზე/დასკვნაზე ხელის მოწერის უფლება“ მხოლოდ სერტიფიცირებულ შემფასებელს აქვს
დ) ხარისხისერტიფიკაციის ორგანოები შემფასებლების განათლებას, ეთიკური ნორმების დაცვასა და ნამუშევრის ხარისხს აკვირდებიან

კვალიფიკაციის ორი დონე: აკრედიტებული ფირმა და სერტიფიცირებული პირი

აკრედიტაციის ცენტრი (GAC), რომელიც 2005 წელს შეიქმნა და 2022 წლიდან ILAC-ის სრულუფლებიანი წევრია, საშემფასებლო ფირმებს ინსპექტირების ორგანოებად ISO/IEC 17020-ით აკრედიტებს, ცალკეული შემფასებლების სერტიფიკაციის ორგანოებს კი ISO/IEC 17024-ით, საკუთარი წესების, SAK 1.7:2020-ისა და SAK 1.5:2020-ის მიხედვით (მაცნე). ბინადრობის ნებართვის დასკვნას ორივე დონე სჭირდება; მათ გადამოწმებაზე დაწვრილებით გვიყვება ჩვენი გზამკვლევი აკრედიტებული შეფასება ბინადრობის ნებართვისთვის.

პროფესიული გაერთიანება, რომელსაც კანონით ლიცენზირების ფუნქცია ჰქონდეს, ვერ მოვიძიეთ. საქართველოს დამოუკიდებელ შემფასებელთა საზოგადოება 2013 წლის 26 აპრილს დაარსდა და 2014 წლის ოქტომბრიდან TEGoVA-ს ასოცირებული წევრია; 2026 წლის 1 ნოემბრის მდგომარეობით TEGoVA მას 78 პირდაპირი წევრით აღრიცხავს, რომელთაგან 54 კვალიფიციური შემფასებელია. IVSC-ის სიაში შემფასებელთა პროფესიულ ორგანიზაციად კიდევ ერთი ჯგუფი, Expertise Institute for Valuation of Assets of Georgia, ფიგურირებს. ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახური (SARAS) აუდიტორებსა და ბუღალტრებს აკონტროლებს და არა შემფასებლებს.

რისთვის გჭირდებათ ციფრი, იმაზეა დამოკიდებული, რომელი წესები მოქმედებს

ქონების შეფასების მიზნები საქართველოში უცხოელთა კანონი; ეროვნული ბანკის №84/04 ბრძანება; „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონი; ექსპროპრიაციის კანონი; შემოსავლების სამსახურის პრაქტიკა
მიზანივინ აფასებსწესი
ბინადრობის ნებართვა, D5 ვიზასერტიფიცირებული შემფასებელი, GAC-ის მიერ აკრედიტებული ორგანომუხლი 15(j); იმავე ქონებით ნებართვის ვადის გაგრძელებისას ხელახალი შეფასება არ მოითხოვება, მუხლი 16(3); იგივე წესი D5 ვიზის გაგრძელებაზეც ვრცელდება, მუხლი 9(1), 2026 წლის 1 სექტემბრიდან (№1803 კანონი)
საბანკო სესხიშიდა ან გარე შემფასებელი№84/04 ბრძანება, ღირებულების მიუხედავად
საგადასახადო რეზიდენტობა, მაღალი ქონებრივი მდგომარეობამითითებული არ არისსაბაზრო შეფასება განცხადების შეტანის თარიღის მდგომარეობით
სააღსრულებო აუქციონიაღწერა ან შეფასებანებისმიერ მხარეს შეუძლია წარადგინოს ექსპერტის შეფასება, რომელიც 6 თვეზე ძველი არ არის, მუხლი 47
ექსპროპრიაციადამოუკიდებელი ექსპერტიმესაკუთრეს სხვა ექსპერტების მოწვევაც შეუძლია; დავას სასამართლო წყვეტს
პრივატიზებამუნიციპალიტეტის შემფასებელისაწყის ფასს განსაზღვრავს

„აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ კანონის მიხედვით, მოლაპარაკებების დაწყებამდე ქონებას დამოუკიდებელი ექსპერტის მონაწილეობით აფასებენ (მუხლი 6), შეფასების ხარჯი კი ექსპროპრიატორს ეკისრება (მუხლი 10); 2026 წელს თბილისის მემკვიდრეობის ზონაში ქონების გამოსყიდვისას სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო ჩართეს. აუქციონის საწყის ფასებზე ცალკე წერს სტატია ქონების შეძენა აუქციონზე.

№84/04 ბრძანება: შეფასების ყველაზე დეტალური წესები საქართველოში

ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის №84/04 ბრძანებით დამტკიცებული კომერციული ბანკებისათვის უძრავი ქონების შეფასების ინსტრუქცია (მაცნე) 2018 წლის 1 ივნისს ამოქმედდა (მიკრობანკებისთვის 2023 წლის №118/04 ბრძანება მოქმედებს), ხოლო იმ საკითხებში, რომლებსაც თავად არ აწესრიგებს, შეფასების საერთაშორისო სტანდარტებს მიჰყვება. ჩვენ კონსოლიდირებული ტექსტი წავიკითხეთ 2025 წლის 30 ივნისის №159/04 ბრძანებამდე შეტანილი ცვლილებებით, რაც 2020 და 2023 წლების ცვლილებებსაც მოიცავს.

  • შემფასებელი: პროფესიონალი, შიდა ან გარე, ქონების ღირებულების მიუხედავად (მუხლი 1(7)), რომელიც „კომპეტენტურ, დამოუკიდებელ და მიუკერძოებელ შეფასების დასკვნას“ გასცემს (მუხლი 2(გ)).
  • დამოუკიდებლობა: ინტერესთა კონფლიქტი შეფასებამდე, წერილობით უნდა გამჟღავნდეს (მუხლი 3(2)); ანაზღაურება ღირებულებაზე დამოკიდებული არ უნდა იყოს (მუხლი 3(3)); ბანკთან დაკავშირებული პირის სესხსა და ბანკის საკუთრებაში არსებულ ქონებას გარე შემფასებელი აფასებს (მუხლი 4(8)).
  • ანალოგები: მინიმუმ სამი, რომლებიც ეროვნული ბანკისთვის ინახება; ერთი კორექტირება ორივე მიმართულებით 15%-მდე, ყველა ერთად 25%-მდე, დასაბუთების შემთხვევაში კი 35%-მდე (მუხლი 4(5)).
  • გადაფასება: კონკრეტული გარემოებების დადგომისას, მაგალითად, როცა სესხი იზრდება ან რესტრუქტურიზდება და ბოლო შეფასებიდან ერთი წელი ან მეტია გასული (საკრედიტო რისკის ყველაზე დაბალი კატეგორიის სესხებზე ორი წელი), ბანკის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე კი ყოველ 3 წელიწადში (მუხლი 4(7)).

ბრძანება არც შემფასებლის სერტიფიკაციას ითხოვს და არც შემფასებლების როტაციას, ამიტომ იპოთეკისთვის გაკეთებული შეფასება ბინადრობის ნებართვის დასკვნა არ არის; იხ. იპოთეკა უცხოელებისთვის.

ვინ ათვალიერებს ქონებას საბანკო შეფასებისთვის ეროვნული ბანკის №84/04, №70/04 და №159/04 ბრძანებები
პერიოდიწესი
2018 წლის 1 ივნისიდანშემფასებლის დამხმარე მხოლოდ 80 000 ლარამდე სესხებზე
№70/04 ბრძანება, ბანკებს 2025 წლის 1 ივნისამდე უნდა დაენერგათ150 000 ლარამდე ბანკის უფლებამოსილი პირი; მის ზემოთ პასუხისმგებელი შემფასებელი
№159/04 ბრძანება, 2025 წლის 1 ივლისიდანზღვარი 200 000 ლარზე გადადის, ერთი ბანკის მიერ ერთი ქონებით უზრუნველყოფილი სესხების ჯამით

ყოველი პირველადი შეფასება ადგილზე ვიზიტსა და ფოტოების გადაღებას მოითხოვს (მუხლი 4(2)); თუ ფართი რეესტრის მონაცემს არ ემთხვევა, „მიზანშეწონილია, შემფასებელმა მოითხოვოს ამზომველის მიერ მომზადებული აზომვითი ნახაზი“ და განახლებული ამონაწერი.

რა წერია ქართულ შეფასების დასკვნაში

დოკუმენტის სათაური, როგორც წესი, ასეთია: „უძრავი ქონების შეფასების ანგარიში“ ან „შეფასების დასკვნა“. ბაღდათის მუნიციპალიტეტის მიერ გამოქვეყნებული 2020 წლის დასკვნა, რომელიც საწყისი საპრივატიზებო ღირებულების დასადგენად მომზადდა, ჩვეულებრივ აგებულებას კარგად აჩვენებს:

  • შემფასებლის განაცხადი: დაცულია შეფასების საერთაშორისო სტანდარტები (2017 წლის გამოცემა), პირადი დაინტერესება არ არსებობს, ანაზღაურება შედეგზე არ არის დამოკიდებული, ქონება შემფასებელმა თავად დაათვალიერა.
  • მიზანი: ერთი სტრიქონი, ამ შემთხვევაში „საწყისი საპრივატიზებო ღირებულების განსაზღვრის მიზნით“.
  • შემდეგ: სერტიფიკატი, შემზღუდავი პირობები და დაშვებები, ძირითადი ფაქტები.
  • მეთოდი: საბაზრო მიდგომა, თითო ობიექტზე 3 ანალოგით.

დასკვნა აუდიტორულმა ფირმამ მოამზადა, რომელიც SARAS-ის სარეგისტრაციო ნომრებს უთითებს: ეს სწორედ ის გადაკვეთაა, რომლის აღმოფხვრასაც მუხლი 28(8) ისახავს მიზნად. საბანკო დასკვნისთვის №84/04 ბრძანების მუხლი 4(6) ითხოვს შეფასების თარიღს, ფიზიკურ და იურიდიულ დახასიათებას ამონაწერის მონაცემებით, ინსპექტირებისას გადაღებულ დათარიღებულ ფოტოებს, ყოველი გამოყენებული მეთოდის გაანგარიშებას (სასურველია, რამდენიმე მეთოდის), ანალოგებს, შემფასებლის ხელმოწერას, რომელიც ელექტრონულიც შეიძლება იყოს, და დაშვებებს.

სტანდარტები სამ მიდგომას გამოყოფს: საბაზროს, შემოსავლების მიხედვით მიდგომასა და დანახარჯების მიხედვით მიდგომას. ანალოგების ერთმანეთთან გასწორება ყველაზე იოლად ფასით 1 მ²-ზე ხერხდება, დასკვნაში ჩაწერილი საკადასტრო კოდი კი ამონაწერისას უნდა ემთხვეოდეს.

გამოთვლის მაგალითი: რამდენად შეუძლია საბანკო შემფასებელს ანალოგის კორექტირება

უცხოელი მყიდველი 180 000 ლარის იპოთეკურ სესხს იღებს, ბანკის დასკვნაში კი ერთ-ერთი ანალოგი ბინაა, რომელიც 1 მ²-ზე 4 000 ლარად იყიდება. ორივე ციფრი საილუსტრაციო მონაცემია.

კორექტირების ზღვრები ერთ ანალოგზე, რომლის ფასი 1 მ²-ზე 4 000 ლარია ეროვნული ბანკის №84/04 ბრძანება, მუხლი 4(5), ტექსტი 2025 წლამდე შეტანილი ცვლილებებით; საილუსტრაციო მონაცემი
ზღვარიკორექტირებული დიაპაზონი
ერთი კორექტირება, 15%1 მ²-ზე 3 400-დან 4 600 ლარამდე
ყველა კორექტირება ერთად, 25%1 მ²-ზე 3 000-დან 5 000 ლარამდე
წერილობითი დასაბუთებით, 35%1 მ²-ზე 2 600-დან 5 400 ლარამდე

დანარჩენი ორი ანალოგიც იმავე ზღვრებში უნდა ჩაეტიოს, სანამ შემფასებელი მათ ერთ ციფრად შეაჯერებს. რაც შეეხება ვიზიტს: №70/04 ბრძანების დროს 180 000 ლარის კრედიტი 150 000 ლარის ზღვარს აღემატებოდა, ამიტომ პასუხისმგებელ შემფასებელს თავად უნდა მოეხდინა ინსპექტირება; 2025 წლის 1 ივლისიდან ეს თანხა 200 000 ლარზე ნაკლებია და ქონების დათვალიერება ბანკის უფლებამოსილ პირსაც შეუძლია. თავად უზრუნველყოფაზე ლექსიკონის სტატია იპოთეკა მოგვითხრობს.

შეფასება, აზომვა, ბროკერის ვარაუდი თუ ნორმატიული ფასი?

დოკუმენტები და ციფრები, რომლებსაც შეფასებაში ურევენ ეროვნული ბანკის №84/04 ბრძანება, მუხლი 2; თელავის 2026 წლის №06 დადგენილება; საქსტატი; PB Services
ტერმინირა არისრატომ არ არის შეფასება
აზომვასერტიფიცირებული ამზომველის მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზიფართსა და საზღვრებს აფიქსირებს; №84/04 ბრძანება ამზომველს ცალკე განმარტავს
ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნამოსაზრება შენობის მდგომარეობაზე ან სეისმომედეგობაზემდგომარეობას აფასებს და არა ღირებულებას
ბროკერის ვარაუდიაგენტის აზრი ან არაოფიციალური „ნაწილობრივი შეფასება“სერტიფიცირებული შემფასებლის ხელმოწერა არ აქვს, ამიტომ მუხლი 15(j)-ს ვერ აკმაყოფილებს
მიწის ნორმატიული ფასიფორმულით გამოთვლილი ფასი; თელავი, 2026: ზონების მიხედვით 1 მ²-ზე 330,72, 127,20 და 57,24 ლარიკოეფიციენტებს ეყრდნობა, დათვალიერების გარეშე
ფასების ინდექსისაქსტატის ინდექსი, აგებული myhome.ge-სა და ss.ge-ზე მოთხოვნილ ფასებზებაზრის სტატისტიკაა და არა ერთი ქონების ღირებულება

ქონების განმეორებითი შეფასება (ბანკების ტერმინით გადაფასება, უცხოელთა კანონში ხელახალი შეფასება) მთელ პროცესს თავიდან იმეორებს; ნებართვის მფლობელები, რომლებიც იმავე ქონებას ინარჩუნებენ, მისგან თავისუფლდებიან.

შეფასება, შემფასებელი და დასკვნა ხუთ ენაზე

ქონების შეფასება ხუთ ენაზე AVI Estates-ის მიერ შემოთავაზებული ტერმინოლოგია
ენაქონების შეფასებასერტიფიცირებული შემფასებელიშეფასების დასკვნა
ქართულიშეფასება (უძრავი ქონების შეფასება)სერტიფიცირებული შემფასებელიშეფასების დასკვნა / ანგარიში
ინგლისურიproperty valuationcertified valuervaluation report
რუსულიоценка недвижимостисертифицированный оценщикотчёт об оценке
ებრაულიשמאות מקרקעין (הערכת שווי)שמאידוח שמאות
არაბულიالتثمين العقاريمثمّن معتمدتقرير التثمين

ქართულ საბანკო დოკუმენტებში ტერმინი უძრავი ქონების შეფასება გვხვდება, უცხოელთა კანონი კი სერტიფიცირებულ შემფასებელზე საუბრობს.

შეცდომები, რომლებსაც მყიდველები შეფასებასთან დაკავშირებით უშვებენ

  • ბანკის დასკვნის საკუთარ დოკუმენტად მიჩნევა. ის ბანკის სახელზეა შედგენილი, №84/04 ბრძანება კი სერტიფიცირებულ შემფასებელს არ მოითხოვს.
  • სასურველი ციფრის დაკვეთა. შემფასებელი, რომელიც ციფრზე წინასწარ თანხმდება, დამოუკიდებლობას კარგავს.
  • თარიღის უგულებელყოფა. აღსრულების პროცესში ექსპერტის შეფასება მხოლოდ მაშინ მიიღება, თუ 6 თვეზე ძველი არ არის.
  • განცხადების ფასის შეფასებად აღქმა. თავად საქსტატი განცხადებებში მითითებულ ფასებს შეთავაზების ფასებს უწოდებს.
  • ფასების ერთიანი ნუსხის მოლოდინი. ასეთი ვერ ვნახეთ; ყოველი ფირმა საკუთარ ტარიფს ასახელებს.

დასამატებელია გუნდის მიერ: სკანები, რომლებიც გუნდმა უნდა დაამატოს: ანონიმიზებული დასკვნის პირველი გვერდი (სათაური, მიზანი, შეფასების თარიღი), ანონიმიზებული ანალოგების ცხრილი და ხელმოწერის ბლოკი სერტიფიკაციისა და აკრედიტაციის მონაცემებით. წაშალეთ სახელები, პირადი ნომრები და ელფოსტის მისამართები.

შეფასების დასკვნის შემოწმება სტრიქონ-სტრიქონ

  1. იპოვეთ მიზანი

    ნებართვა, ბანკი, სასამართლო თუ გადასახადი, ერთ სტრიქონში მითითებული.

  2. ნახეთ, ვინ მოაწერა ხელი

    სერტიფიცირებული შემფასებელი, რომელიც აკრედიტებულ ფირმაში მუშაობს.

  3. შეადარეთ ამონაწერს

    საკადასტრო კოდი, მისამართი, ფართი და მესაკუთრე.

  4. დათვალეთ ანალოგები

    სამი ან მეტი, თითოეული თავისი წყაროთი.

  5. გადახედეთ კორექტირებებს

    დიდ ჯამურ კორექტირებას წერილობითი მიზეზი სჭირდება.

  6. წაიკითხეთ დაშვებები

    ისინი ზღუდავს, რას გპირდებათ ციფრი.

ხშირი კითხვები

არსებობს თუ არა საქართველოში ქონების შეფასების კანონი?

მიღებული კანონი ვერ ვიპოვეთ; მუხლი 28(8) მთავრობას მისი პროექტის შემუშავებას 2019 წლის 1 ივლისამდე ავალებდა და დროებით წესებს ადგენს.

ვის შეუძლია შეფასების დასკვნას ხელი მოაწეროს?

შემფასებელს, რომელიც აკრედიტებულმა სერტიფიკაციის ორგანომ დაასერტიფიცირა (მუხლი 28(8)).

რომელი სტანდარტები გამოიყენება?

შეფასების საერთაშორისო სტანდარტები, რომლებსაც №84/04 ბრძანებაც ეფუძნება.

რამდენი ანალოგი სჭირდება ბანკს?

მინიმუმ სამი, თუ დასკვნა ნაკლები რაოდენობის მიზეზს არ ასაბუთებს (მუხლი 4(5)).

მოდის თუ არა ბანკის შემფასებელი ქონების სანახავად?

დიახ, თუ კრედიტი 200 000 ლარს აღემატება; ამ თანხამდე ქონების დათვალიერება ბანკის უფლებამოსილ პირსაც შეუძლია.

გამოდგება თუ არა საბანკო შეფასება ბინადრობის ნებართვისთვის?

ავტომატურად არა: ნებართვისთვის აკრედიტებული ორგანოს სერტიფიცირებული შემფასებელია საჭირო.

რამდენ ხანს გრძელდება?

PB Services-ის თქმით, ჩვეულებრივ 2-3 დღე; MyHome.ge ამტკიცებს, რომ ვიზიტიდან დაახლოებით 24 საათი კმარა.

რა ღირს?

საჯარო ტარიფი არ არსებობს; ყოველი ფირმა ფასს თავად ასახელებს.

შემდეგი ნაბიჯი

დასვით კითხვა WhatsApp-ით. ვპასუხობთ ერთ სამუშაო დღეში.

მოგვწერეთ WhatsApp-ით

წყაროები

  1. „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონი, მუხლი 28(8), 2026 წლის 1 აპრილის ვერსია, და 2017 წლის ინგლისური ტექსტი, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  2. 2018 წლის 22 დეკემბრის №4109 კანონი, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  3. შეფასების რეგულირების კანონის კვლევა, USAID-ის განცხადება, DevelopmentAid (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  4. SAK 1.5:2020 და SAK 1.7:2020, აკრედიტაციის ცენტრი, და ILAC welcomes GAC (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  5. საქართველოს დამოუკიდებელ შემფასებელთა საზოგადოება, TEGoVA, და Expertise Institute-ის პროფილი, IVSC (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  6. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის 2018 წლის 14 მაისის №84/04 ბრძანება, კონსოლიდირებული ტექსტი 2025 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით, და №118/04 ბრძანება (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  7. ეროვნული ბანკის №70/04 და №159/04 ბრძანებები, 2025 (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  8. IVS-ის საკონსულტაციო პროექტი, IVS 103, IVSC (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  9. „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, მუხლები 15(j) და 16(3), და ბინადრობის ნებართვები, „სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო“
  10. ექსპროპრიაციის კანონი, მუხლები 6-10, და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონი, მუხლი 47
  11. 2020 წლის 13 ოქტომბრის №248 შეფასების დასკვნა, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)
  12. შეფასების პროცესი, PB Services, 2026 წლის 15 სექტემბერი, და MyHome-ის სერვისები, MyHome.ge, 2025 წლის ოქტომბერი
  13. თელავის 2026 წლის 27 თებერვლის №06 დადგენილება და ფასების ინდექსის გამოცემა, საქსტატი, 2026 წლის 23 ივლისი (ნანახია 2026 წლის 1 ნოემბერი)

ცვლილებების ისტორია

  • - ლექსიკონის სტატია გამოქვეყნდა შემდეგი წყაროების საფუძველზე: „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ კანონი, ეროვნული ბანკის №84/04, №70/04 და №159/04 ბრძანებები, უცხოელთა კანონი, ექსპროპრიაციის კანონი, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონი, აკრედიტაციის ცენტრი, TEGoVA, IVSC, ბაღდათის მუნიციპალიტეტის შეფასების დასკვნა, PB Services, MyHome.ge, თელავის მუნიციპალიტეტი და საქსტატი.