შეუძლია თუ არა უცხოელს ანდერძის შედგენა საქართველოში?
დიახ. უცხოელს, რომელსაც საქართველოში ქონება აქვს, ანდერძის შედგენა ქართველ ნოტარიუსთან ზუსტად ისევე შეუძლია, როგორც საქართველოს მოქალაქეს, ხოლო საზღვარგარეთ შედგენილი ანდერძიც შეიძლება საქართველოში იქნეს გამოყენებული, თუ ის ფორმის წესებს აკმაყოფილებს. იმ მესაკუთრისთვის, რომლის ოჯახიც სხვა ქვეყანაში ცხოვრობს, ანდერძი ხშირად ყველაზე მარტივი საჩუქარია მემკვიდრეებისთვის: მასში ჩანს, ვინ უნდა მიიღოს ბინა, მისი პოვნა ნოტარიუსების რეესტრის მეშვეობით შეიძლება და ის მემკვიდრეებს ნაწილობრივ მაინც ათავისუფლებს გაურკვევლობისგან იმის თაობაზე, რომელი ქვეყნის სამართალი და რომელი ნათესავები მოიაზრება.
ეს გზამკვლევი განმარტავს, რისი გაკეთება შეუძლია და რისი არ შეუძლია ანდერძს საქართველოში არსებული ქონების მიმართ, რომელ ფორმებს ცნობს სამოქალაქო კოდექსი, როგორ დგება ნოტარიულად დამოწმებული ანდერძი და რა უნდა შეამოწმოთ, თუ ანდერძი უკვე შედგენილი გაქვთ თქვენს ქვეყანაში. ბოლოს მოცემულია ძირითადი რისკები, ხშირად დასმული კითხვები და წყაროები, რომლებსაც ეს გზამკვლევი ეყრდნობა.
რისი შეცვლა შეუძლია ანდერძს და რისი - არა
ქართული საერთაშორისო კერძო სამართლის მიხედვით, მემკვიდრეობას აწესრიგებს იმ ქვეყნის სამართალი, რომლის მოქალაქეც ხართ გარდაცვალების მომენტში, და ანდერძით სხვა სამართლის არჩევა შეუძლებელია. ამიტომ საქართველოში შედგენილი ანდერძი მოქმედებს თქვენი ქვეყნის სამართლის იმ წესების ფარგლებში, რომლებიც განსაზღვრავს, ვის შეუძლია მემკვიდრეობის მიღება და რამდენი უნდა მიიღონ ახლო ნათესავებმა. როცა ქართული სამართალი გამოიყენება, მთავარი შეზღუდვა სავალდებულო წილია: შვილებს, მშობლებსა და მეუღლეს ეკუთვნით იმის ნახევარი, რასაც ანდერძის გარეშე მიიღებდნენ, მიუხედავად იმისა, რა წერია ანდერძში. ამ ფარგლებში ანდერძით შეგიძლიათ დაასახელოთ მემკვიდრეები და მათი წილები, კონკრეტული ბინა კონკრეტულ პირს დაუტოვოთ, დანიშნოთ შემცვლელი მემკვიდრეები და ანდერძის აღმსრულებელი. მარტივად რომ ვთქვათ, ანდერძი წყვეტს, ვინ რას მიიღებს, მაგრამ არა იმას, რომელი ქვეყნის სამართალი შეაფასებს ამ განაწილებას.
დასამატებელია გუნდის მიერ: პარტნიორმა იურისტმა უნდა დაადასტუროს ჩვენი კლიენტების ყველაზე გავრცელებული მოქალაქეობებისთვის, აძლევს თუ არა მათი ქვეყნის სამართალი ანდერძს საქართველოში არსებული უძრავი ქონების მოწესრიგების საშუალებას და როგორ გამოიყენება სავალდებულო წილები.
ანდერძის რომელ ფორმებს ცნობს ქართული სამართალი?
| ფორმა | როგორ დგება | შენიშვნა |
|---|---|---|
| ნოტარიულად დამოწმებული ანდერძი | მას ნოტარიუსი ამოწმებს, რომელსაც შეუძლია ანდერძი თქვენი სიტყვებიდან ჩაწეროს ორი მოწმის თანდასწრებით | უპირატესობა აქვს სხვა ფორმებთან შედარებით; მისი გაუქმება არანოტარიული ანდერძით შეუძლებელია |
| ხელნაწერი ანდერძი | მთლიანად ხელით არის დაწერილი და ხელმოწერილი | შეიძლება ნოტარიუსს დალუქული კონვერტით ჩაბარდეს სამი მოწმის თანდასწრებით |
| ნაბეჭდი ანდერძი მოწმეებით | ხელი ეწერება ორი მოწმის თანდასწრებით, რომლებიც მას ადასტურებენ | მოწმეები კანონით დადგენილ პირობებს უნდა აკმაყოფილებდნენ |
| დახურული ანდერძი | მოწმეები მას ადასტურებენ ისე, რომ არ კითხულობენ | შინაარსი გარდაცვალებამდე საიდუმლოდ რჩება |
განსაკუთრებულ ვითარებაში, მაგალითად, საავადმყოფოში, ექსპედიციაში, გემზე, თვითმფრინავში, სამხედრო სამსახურში ან სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში, ანდერძის დამოწმება ნოტარიუსის ნაცვლად შეუძლია დაწესებულების ხელმძღვანელს ან მეთაურს. იქ, სადაც ნოტარიუსი არ არის, ანდერძს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო ამოწმებს. როგორც ცხრილიდან ჩანს, ნოტარიულად დამოწმებულ ანდერძს სხვა ფორმებთან შედარებით უპირატესობა აქვს, ამიტომ ქვემოთ მოცემული ნაბიჯები სწორედ ამ ფორმას ეხება.
ვის შეუძლია ანდერძის შედგენა და ვისთან ერთად
ანდერძის შედგენა შეუძლია ნებისმიერ სრულწლოვან პირს, რომელსაც თავისი მოქმედების მნიშვნელობის გაგება შეუძლია, და ეს პირადად უნდა გააკეთოს და არა წარმომადგენლის მეშვეობით. ერთობლივი ანდერძი დაუშვებელია, ერთი გამონაკლისით: მეუღლეებს შეუძლიათ ერთად შეადგინონ ურთიერთანდერძი, რომლის გაუქმებაც ორივეს სიცოცხლეში ნებისმიერ მათგანს შეუძლია. თუ მოანდერძეს ხელის მოწერა არ შეუძლია, მის ნაცვლად ხელი შეიძლება სხვა პირმა მოაწეროს და ამის მიზეზი ჩაიწეროს, ხოლო უსინათლო, წერა-კითხვის უცოდინარი, ყრუ ან მუნჯი მოანდერძეებისთვის დამატებითი დამცავი წესები არსებობს.
მოწმე ყველა ვერ იქნება. ანდერძის მოწმედ ვერ გამოდგება არასრულწლოვანი, ქმედუუნარო პირი, ანდერძში დასახელებული მემკვიდრეები და მათი მშობლები, შვილები, და-ძმები და მეუღლეები, ასევე ნებისმიერი პირი, რომელიც ანდერძისმიერ დანაკისრს იღებს. ამიტომ მოწმეები წინასწარ ისე შეარჩიეთ, რომ არც ერთი მათგანი ანდერძით არაფერს იღებდეს და არც მემკვიდრეების ახლო ნათესავი იყოს.
რა უნდა ჩაიწეროს ანდერძში
- მემკვიდრეები და წილები. თუ მემკვიდრეებს წილების მითითების გარეშე ასახელებთ, ისინი სამკვიდროს თანაბარ ნაწილებად იღებენ.
- კონკრეტული ქონება. საქართველოში არსებული თითოეული ქონება მისამართითა და საკადასტრო კოდით მიუთითეთ.
- შემცვლელი მემკვიდრეები. პირი, რომელიც მემკვიდრეობას მიიღებს, თუ პირველი მემკვიდრე თქვენზე ადრე გარდაიცვლება ან სამკვიდროს მიღებაზე უარს იტყვის.
- ანდერძისმიერი დანაკისრები. მაგალითად, უფლება იმ პირისთვის, რომელიც თქვენთან ერთად სულ მცირე ერთი წელი ცხოვრობდა, რომ ბინაში ცხოვრება განაგრძოს.
- ანდერძის აღმსრულებელი. პირი, რომელიც მისი თანხმობით ანდერძს აღასრულებს; ანაზღაურებას არ იღებს, თუ ანდერძით ჰონორარი არ არის გათვალისწინებული.
- მემკვიდრეობიდან ჩამოცილება. კანონით მემკვიდრეების გამორიცხვა შეგიძლიათ მიზეზის მითითების გარეშე, სავალდებულო წილის გათვალისწინებით.
ანდერძით ვერ მიანდობთ სხვა პირს მემკვიდრეთა წილების განსაზღვრას, ხოლო ანდერძი შეიძლება მოიცავდეს იმ ქონებასაც, რომელსაც მისი შედგენის შემდეგ შეიძენთ. ამ სიის თითოეული პუნქტი მოქმედებს თქვენი ქვეყნის სამართლისა და სავალდებულო წილის ფარგლებში, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ.
როგორ შევადგინოთ ნოტარიულად დამოწმებული ანდერძი საქართველოში, ნაბიჯ-ნაბიჯ
ჩამოწერეთ საქართველოში არსებული ქონება
საკადასტრო კოდებითა და ახალი ამონაწერებით; იმისთვის, რომ მემკვიდრეებმა სამკვიდრო მოწმობა მიიღონ, ქონება თქვენს სახელზე უნდა იყოს რეგისტრირებული.
შეამოწმეთ თქვენი ქვეყნის სამართალი
ჰკითხეთ იურისტს, როგორ ეპყრობა თქვენი მოქალაქეობის ქვეყნის სამართალი საზღვარგარეთ არსებულ უძრავ ქონებაზე შედგენილ ანდერძს.
მოამზადეთ ტექსტი
სასურველია ორ სვეტად, ქართულად და თქვენს ენაზე, იურისტის მიერ გადამოწმებული.
დაჯავშნეთ ნოტარიუსი და თარჯიმანი
სანოტარო აქტები ქართულ ენაზე დგება, ამიტომ თუ ქართული არ იცით, პროცესში თარჯიმანი უნდა მონაწილეობდეს.
მოაწერეთ ხელი ნოტარიუსთან
ნოტარიუსი ანდერძს ამოწმებს; მოქმედი ტარიფით საფასური 16 ლარია.
უთხარით ოჯახს, სად არის ანდერძი
ნოტარიუსები ანდერძებს საერთო რეესტრში აღრიცხავენ, მაგრამ მემკვიდრეებმა მაინც უნდა იცოდნენ, რომ მისი მოკითხვაა საჭირო.
საზღვარგარეთ შედგენილი ანდერძი
საქართველოს ფარგლებს გარეთ შედგენილი ანდერძი საქართველოში არსებულ ქონებასთან მიმართებით ფორმის თვალსაზრისით ნამდვილია, თუ ის შეესაბამება ერთ-ერთს: იმ ქვეყნის სამართალს, რომლის მოქალაქეც გარდაცვალების მომენტში ხართ, იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც გარდაცვალების მომენტში ჩვეულებრივ ცხოვრობთ, ან იმ ადგილის სამართალს, სადაც ქონება მდებარეობს. თქვენს მემკვიდრეებს დასჭირდებათ ანდერძი აპოსტილით ან ლეგალიზაციით და მისი დამოწმებული ქართული თარგმანი, რომელსაც ისინი ქართველ ნოტარიუსს წარუდგენენ სამკვიდრო მოწმობისთვის მიმართვისას. თუ თქვენს ქვეყანაში შედგენილი ანდერძი საქართველოში არსებულ ქონებას მხოლოდ ზოგადად ახსენებს, განიხილეთ მოკლე ქართული ანდერძის დამატება, რომელიც ბინას მისი საკადასტრო კოდით დაასახელებს და ისე იქნება შედგენილი, რომ თქვენი ქვეყნის ანდერძს არ ეწინააღმდეგებოდეს. ასე ქართველ ნოტარიუსს არ მოუწევს იმის გარკვევა, რომელ ქონებას გულისხმობდით, ხოლო მემკვიდრეებს ზუსტად ეცოდინებათ, რა მიიღეს.
ანდერძის შეცვლა ან გაუქმება
ანდერძის შეცვლა ან გაუქმება ნებისმიერ დროს შეგიძლიათ: ახალი ანდერძის შედგენით, ნოტარიუსისთვის მიმართვით ან ყველა ეგზემპლარის განადგურებით. რამდენიმე ანდერძი ძალაში რჩება იმდენად, რამდენადაც ისინი ერთმანეთს არ ეწინააღმდეგება, ხოლო გაუქმებული ანდერძის აღდგენა შეუძლებელია. ნოტარიულად დამოწმებული ანდერძის გაუქმება მხოლოდ სანოტარო ფორმით შეიძლება. თუ ახალ ანდერძს თქვენს ქვეყანაში შეადგენთ, შეამოწმეთ, ხომ არ აუქმებს ის შემთხვევით თქვენს ქართულ ანდერძს. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ ორივე ანდერძი ერთსა და იმავე ქონებას ეხება.
რა ხდება გარდაცვალების შემდეგ
გარდაცვალების შემდეგ ნოტარიუსი ანდერძს დაინტერესებულ პირებს უკითხავს და ამას ოქმით აფორმებს. მემკვიდრეებს სამკვიდროს მისაღებად მემკვიდრეობის გახსნიდან ექვსი თვე აქვთ, ხოლო ნოტარიუსი სამკვიდრო მოწმობას ამ ვადის გასვლის შემდეგ გასცემს. ანდერძის ბათილად ცნობის სარჩელი მემკვიდრეობის გახსნიდან ორი წლის განმავლობაში უნდა აღიძრას. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ მემკვიდრეებმა ანდერძის არსებობის შესახებ დროულად შეიტყონ. ჩვენი გზამკვლევი უცხოელის ქონების მემკვიდრეობის შესახებ მემკვიდრეების მხარეს დეტალურად განიხილავს.
ანდერძი წყვილებისთვის
მეუღლეებს შეუძლიათ ერთად შეადგინონ ერთი ურთიერთანდერძი, ან თითოეულმა საკუთარი ანდერძი შეადგინოს. ორივე შემთხვევაში გაითვალისწინეთ, რისი დატოვება შეუძლია რეალურად თითოეულ თქვენგანს: ქორწინების პერიოდში შეძენილ ქონებაში ცოცხლად დარჩენილი მეუღლის კუთვნილი ნაწილი გარდაცვლილის სამკვიდროში არ შედის, ამიტომ ანდერძით მხოლოდ გარდაცვლილის წილის განკარგვაა შესაძლებელი. ამიტომ ანდერძის შედგენამდე გაარკვიეთ, ქონების რომელი ნაწილი ეკუთვნის თითოეულ თქვენგანს. ურთიერთანდერძის გაუქმება ნებისმიერ მეუღლეს შეუძლია, სანამ ორივე ცოცხალია. განქორწინებული მეუღლე კანონით მემკვიდრე აღარ არის, ამიტომ განქორწინება საფუძველია, გადახედოთ ყველა ანდერძს, რომელშიც ყოფილი მეუღლე არის დასახელებული.
როგორ შევინარჩუნოთ ანდერძი აქტუალური
ანდერძი ასახავს იმ მომენტს, როცა ის შედგა, და დროთა განმავლობაში შეიძლება რეალობას აღარ შეესაბამებოდეს. გადახედეთ მას ყოველთვის, როცა ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელიმე იცვლება:
- თქვენი ქონება: ბინის ყიდვის ან გაყიდვის შემდეგ განაახლეთ ანდერძში მითითებული საკადასტრო კოდები.
- თქვენი ოჯახი: ქორწინება, განქორწინება, ბავშვის დაბადება ან რომელიმე მემკვიდრის გარდაცვალება.
- თქვენი მოქალაქეობა: რადგან თქვენს მემკვიდრეობას აწესრიგებს იმ ქვეყნის სამართალი, რომლის მოქალაქეც გარდაცვალების მომენტში ხართ, ახალმა ან მეორე მოქალაქეობამ შეიძლება შეცვალოს გამოსაყენებელი წესები.
- თქვენი ქვეყნის ანდერძი: საზღვარგარეთ შედგენილმა ახალმა ანდერძმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს ქართულზე.
ანდერძის აღმსრულებლის არჩევა
ანდერძის აღმსრულებლის დანიშვნა სავალდებულო არ არის. თუ მას არ დაასახელებთ, ანდერძს მასში დასახელებული მემკვიდრეები თავად აღასრულებენ. თუ დაასახელებთ, აირჩიეთ ადამიანი, რომელიც ამ როლზე თანახმაა და ქართულ უწყებებთან ურთიერთობა შეუძლია, მაგალითად, ოჯახის წევრი, რომელიც საქართველოში ჩამოდის, ან პროფესიონალი. აღმსრულებელი ანაზღაურების გარეშე მუშაობს, თუ ანდერძით ჰონორარი არ არის გათვალისწინებული, და პასუხს აგებს განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით მიყენებულ ზიანზე. შესაძლებელია რამდენიმე აღმსრულებლის დასახელებაც. ეს არჩევანი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ თქვენი მემკვიდრეები საქართველოს გარეთ ცხოვრობენ.
რა ჯდება ანდერძი ჯამში
ნოტარიუსის საფასური ანდერძის დამოწმებისთვის მოქმედი ტარიფით 16 ლარია. ამას დაუმატეთ თარჯიმნის ხარჯი, თუ ქართული არ იცით, დამოწმებული თარგმანის ღირებულება, თუ ტექსტი თქვენს ენაზეც გსურთ, და, თუ იურისტის მომსახურებით სარგებლობთ, მისი ჰონორარი ანდერძის შედგენისთვის. საზღვარგარეთ შედგენილი ანდერძი საქართველოში არაფერი ღირს, სანამ მისი გამოყენება არ დადგება; მაშინ მემკვიდრეები იხდიან აპოსტილის, თარგმანისა და მემკვიდრეობის საქმეზე ნოტარიუსის მუშაობის საფასურს. ანუ თავად დამოწმების საფასური მცირეა, ჯამური თანხა კი იმაზეა დამოკიდებული, რომელი დამატებითი მომსახურება დაგჭირდებათ.
რისკები და გამონაკლისები
- ურთიერთსაწინააღმდეგო ანდერძები. თქვენს ქვეყანაში შედგენილმა ახალმა ანდერძმა შეიძლება ქართული გააუქმოს ან მას შეეწინააღმდეგოს.
- სავალდებულო წილების უგულებელყოფა. ახლო ნათესავებს მათი მოთხოვნა შეუძლიათ, რაც არ უნდა ეწეროს ანდერძში.
- არასწორი მოწმეები. მემკვიდრეები და მათი ახლო ოჯახის წევრები მოწმეები ვერ იქნებიან.
- დაურეგისტრირებელი ქონება. მემკვიდრეები ვერ მიიღებენ მოწმობას ქონებაზე, რომელიც თქვენს სახელზე არ არის.
- ანდერძის არსებობის შესახებ არავინ იცის. უთხარით ოჯახს, სად მოძებნონ.
ხშირი კითხვები
შეუძლია თუ არა უცხოელს ანდერძის შედგენა საქართველოში?
დიახ, ქართველ ნოტარიუსთან, მოქალაქის თანაბარი პირობებით.
აქვს თუ არა ქართულ ანდერძს უპირატესობა ჩემი ქვეყნის სამართალთან შედარებით?
არა; მემკვიდრეობა თქვენი მოქალაქეობის ქვეყნის სამართალს მიჰყვება და ანდერძით სხვა სამართლის არჩევა შეუძლებელია.
რა ღირს ნოტარიულად დამოწმებული ანდერძი?
მოქმედი სანოტარო ტარიფით 16 ლარი, დამატებით თარგმანისა და თარჯიმნის ხარჯი, თუ ისინი საჭიროა.
შეუძლიათ თუ არა მეუღლეებს ერთი ანდერძის ერთად შედგენა?
დიახ, ურთიერთანდერძის სახით; სხვა ერთობლივი ანდერძები დაუშვებელია.
ნამდვილია თუ არა ჩემს ქვეყანაში შედგენილი ანდერძი საქართველოში არსებული ბინისთვის?
მისი ფორმა ნამდვილია, თუ ის აკმაყოფილებს თქვენი მოქალაქეობის ქვეყნის, თქვენი საცხოვრებელი ქვეყნის ან საქართველოს სამართალს; მემკვიდრეებს ის აპოსტილით დამოწმებული და თარგმნილი დასჭირდებათ.
შემიძლია თუ არა ყველაფერი ერთ ადამიანს დავუტოვო?
ქართული სამართლის მიხედვით, შვილებს, მშობლებსა და მეუღლეს მაინც შეუძლიათ მოითხოვონ კანონით მათთვის კუთვნილი წილის ნახევარი.
როგორ იპოვიან ჩემი მემკვიდრეები ანდერძს?
ნოტარიუსები ანდერძებს საერთო რეესტრში აღრიცხავენ, ხოლო მემკვიდრეებს მოკითხვა შეუძლიათ გარდაცვალების მოწმობის წარდგენის შემდეგ.
შემიძლია თუ არა ანდერძის მოგვიანებით შეცვლა?
დიახ, ნებისმიერ დროს; ნოტარიულად დამოწმებული ანდერძის გაუქმება მხოლოდ სანოტარო ფორმით შეიძლება.
წყაროები
- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (მუხლები 1329, 1345-1371, 1385, 1398-1417), საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 18 ოქტომბერი)
- „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონი (მუხლები 55, 56), საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 18 ოქტომბერი)
- მთავრობის №507 დადგენილება სანოტარო მოქმედებების საფასურის შესახებ, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (ნანახია 2026 წლის 18 ოქტომბერი)
- Answers to hot topics (პასუხები აქტუალურ კითხვებზე), საქართველოს ნოტარიუსთა პალატა (ნანახია 2026 წლის 18 ოქტომბერი)
- Make a will and inherit property in Georgia (ანდერძის შედგენა და ქონების მემკვიდრეობით მიღება საქართველოში), JUST Advisors, 2025 წლის 17 ივლისი (ნანახია 2026 წლის 18 ოქტომბერი)
ცვლილებების ისტორია
- - გზამკვლევი გამოქვეყნდა სამოქალაქო კოდექსის (მუხლები 1345-1417), „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ კანონის, სანოტარო ტარიფისა და ნოტარიუსთა პალატის მასალების საფუძველზე.